Onthoudingsmythe: hoe mannen hun sperma verpesten zonder het te beseffen

Anna Sandner

15-4-2026

Vertaling: machinaal vertaald

Als je sperma bewaart voor het perfecte moment, verpest je hun kwaliteit zonder het te beseffen. Uit een grootschalige meta-analyse van de Universiteit van Oxford blijkt dat spermacellen roestig worden als ze te lang in het lichaam blijven. Dit zet nu vraagtekens bij de gangbare praktijk in vruchtbaarheidsklinieken.

«Veel helpt veel» is blijkbaar een biologische drogreden als het gaat om de kinderwens. Toch krijgen mannen die hun vruchtbaarheid willen laten testen in een kliniek of sperma willen doneren bijna altijd hetzelfde medische advies. Ze moeten zich twee tot zeven dagen seksueel onthouden voordat ze een monster afstaan. Het idee hierachter is eenvoudig. Om ervoor te zorgen dat er meer sperma in het ejaculaat zit, bouwt onthouding eerst een voorraad op. Een nieuwe studie van de Universiteit van Oxford onthult nu echter een ernstig nadeel van dit advies: wachten schaadt de kwaliteit van het sperma aanzienlijk.

De biologie van onthouding

Sperma zijn biologische minimalisten. Ze bestaan bijna uitsluitend uit de staart als motor en het waardevolle DNA als lading. Wat ze missen is de klassieke cellulaire gereedschapskist voor hun eigen reparatie en energievoorziening, het zogenaamde cytoplasma. Dit is precies waar het probleem ligt.

Schrijfster van de studie, Dr. Rebecca Dean, vat de kern van dit ontwerp als volgt samen: «Omdat zaadcellen zeer beweeglijk zijn en een minimaal cytoplasma hebben, putten ze hun opgeslagen energiereserves snel uit en hebben ze slechts een beperkte reparatiecapaciteit. Vergeleken met andere celtypen zijn ze daardoor extra gevoelig voor schade door opslag. Ons onderzoek laat zien hoe regelmatige ejaculatie een kleine maar significante impuls kan geven aan de vruchtbaarheid van de man.»

Dit betekent dat rijpe zaadcellen gestaag afbreken terwijl ze in het lichaam wachten. Zonder energiereserves worden ze steeds trager en gaan ze steeds meer kapot door een gebrek aan eigen herstelmogelijkheden. De drijvende kracht achter deze achteruitgang is oxidatieve stress. Agressieve zuurstofmoleculen vallen de zaadcellen aan als biologisch roest en beschadigen het DNA.

Een universele natuurwet

Voor hun studie vatte het onderzoeksteam 115 bestaande onderzoeken samen met gegevens van bijna 55.000 mannen uit 31 landen. Om ook te onderzoeken of deze «biologische houdbaarheidsdatum» een fundamentele natuurwet is, analyseerden ze ook 56 onderzoeken bij 30 verschillende diersoorten. Het spectrum varieerde van fruitvliegen tot vleermuizen. Deze laatste dragen soms ongebruikt sperma bij zich gedurende maanden van winterslaap.

De gevolgen van het bewaren waren bij dieren nog drastischer dan bij mensen. Hier vermindert de lange bewaarperiode niet alleen de kwaliteit van het sperma. Het leidt ook tot een slechtere bevruchting en vermindert de kwaliteit van de resulterende embryo's.

Consequenties voor vruchtbaarheidsbehandelingen

De bevindingen van het onderzoek vragen om een heroverweging in de voortplantingsgeneeskunde: tot nu toe hebben veel klinieken de aanbeveling van de Wereldgezondheidsorganisatie gevolgd, die onthouding gedurende enkele dagen voorschrijft voor kunstmatige inseminatie in een reageerbuis. Hoewel een lange wachttijd de zuivere hoeveelheid sperma in het monster verhoogt, helpt dit weinig als de cellen daardoor achteruitgaan. Als je schade aan het DNA tot een minimum wilt beperken, is het daarom beter om verser sperma te gebruiken.

Anna Sandner

Senior Editor

Anna.Sandner@galaxus.de

Wetenschapsredacteur en bioloog. Ik hou van dieren en ben gefascineerd door planten, hun mogelijkheden en alles wat je ermee kunt doen. Daarom is mijn favoriete plek altijd buiten - ergens in de natuur, het liefst in mijn wilde tuin.

---

Nieuws en trends

Van de nieuwe iPhone tot de wederopstanding van de mode uit de jaren 80. De redactie categoriseert.

Alles tonen

Deze artikelen kunnen je ook interesseren