Steam Machine getest: de beste console die je niet kunt kopen
Console of pc? De Steam Machine combineert het beste van twee werelden in een kleine, fluisterstille kubus. Pc-gaming was nog nooit zo geschikt voor de woonkamer – als je de hoge prijs buiten beschouwing laat.
Elf jaar na de mislukte eerste generatie Steam Machines heeft Valve een eigen woonkamer-pc ontwikkeld. De zwarte kubus is nauwelijks groter dan Nintendo's Gamecube en heeft ook veel overeenkomsten met een console. Wil je gewoon gamen en je geen zorgen maken over drivers en andere instellingen? Met de Steam Machine krijg je precies dat. Als je meer wilt, dan biedt de Steam Machine ook meer – veel meer.
Ik heb de mini-pc twee weken intensief getest en ben er buitengewoon tevreden over.
Uitpakken, aansluiten, gamen
De Steam Machine is verkrijgbaar in vier uitvoeringen: naar keuze met of zonder Steam Controller en met 512 GB of 2 TB opslag. Het apparaat is momenteel alleen via Steam te koop, maar niet met een Zwitsers account. Ook ik was afhankelijk van hulp uit het naburige Duitsland om een van de gewilde apparaten te bemachtigen. De startprijs ligt tussen de 1039 en 1428 euro – aanzienlijk meer dan Valve oorspronkelijk had gepland. De reden hiervoor zijn de hoge RAM- en SSD-prijzen, die volgens Valve waarschijnlijk zelfs verder zullen stijgen.
Op de Steam Machine draait SteamOS, een voor televisies en controllers geoptimaliseerd besturingssysteem op Linux-basis. Dankzij de compatibiliteitslaag Proton kan ik er vrijwel elke Windows-game op spelen. De spelkeuze is daarmee vele malen groter dan die van Playstation 5, Xbox Series X/S en Switch samen.
De installatie bestaat uit het aansluiten van het apparaat op de televisie en het inschakelen – dat is alles. Omdat ik de Steam-app al op mijn smartphone heb geïnstalleerd, hoef ik mijn inloggegevens niet eens in te typen. Ik scan de QR-code en de Steam Machine is klaar voor gebruik.
De Steam Controller verbind ik eenmalig via een USB-C-kabel. De puck, die dient als ontvanger en om op te laden, heb ik niet per se nodig, omdat de Steam Machine beschikt over een interne ontvanger voor de speciale draadloze verbinding. Zo kunnen tot vier Steam Controllers worden verbonden. En het beste: ik kan ze met de puck ook op mijn pc gebruiken. Om tussen de systemen te wisselen, start ik de controller ofwel met R1 + Steam-knop + A of L1 + Steam-knop + A. Geniaal.
Als een console…
SteamOS voelt meteen vertrouwd aan als je al een Steam Deck hebt gebruikt. Naar mijn mening is het verreweg de beste interface van alle «consoles» – hoewel Valve het apparaat zelf niet als zodanig, maar als «uitbreiding op het gebied van pc-gaming» omschrijft. In één oogopslag zie ik mijn geïnstalleerde games en de games die ik het laatst op mijn andere systemen heb gespeeld. Via de Steam-knop kom ik bij de instellingen, de knop met de drie puntjes opent het snelmenu voor functies zoals volume, FPS-begrenzing, chat en Bluetooth.
Games zijn met twee klikken geïnstalleerd en net als bij consoles kan ik daarna meteen beginnen met spelen, zonder me bezig te houden met grafische instellingen en resolutie. De meeste games kiezen automatisch de juiste instellingen, inclusief resolutie, zodat ze soepel draaien.
Het is echt leuk om met de Steam Machine te spelen. Vooral samen met de Steam Controller voelt alles als één geheel. Met de touchpads typ ik heerlijk en via een toetsencombinatie pas ik zelfs het volume aan. Valve heeft het besturingssysteem sinds de lancering van de Steam Deck vier jaar geleden voortdurend verbeterd. Ik kan eenvoudig gameplay-clips maken en delen, controller-instellingen aanpassen of dankzij de slaapstand games pauzeren om later verder te gaan.
De Steam Machine start binnen enkele seconden op en schakelt, als CEC het wil, automatisch de televisie en receiver in, respectievelijk uit. Iets wat bij een zelfbouw-pc, voor zover ik weet, niet mogelijk is.
De LED-strip aan de voorkant toont de downloadvoortgang of licht rood op als de Steam Machine oververhit raakt. Wat bij mij gebeurde toen ik hem in een kast plaatste. Hoewel dat ook vals alarm had kunnen zijn. Zelfs dan maakt het apparaat, dankzij de massieve ventilator, geen geluid.
De frontplaat is magnetisch bevestigd en kan worden verwijderd. Ik zou zelfs mijn eigen kunnen printen of kiezen uit de talloze alternatieven.
… of als een pc
Omdat de Steam Machine ook een pc is, biedt hij nog meer mogelijkheden. Dat begint bij de graphics. Standaard zijn resolutie en verversingssnelheid ingesteld op 1080p en 60 Hz. Dit zijn zeer conservatieve waarden. Hiermee zorgt Valve ervoor dat elke game soepel draait en mensen met weinig technische kennis de best mogelijke ervaring hebben. Mijn televisie biedt 4K en 120 Hz, daarom pas ik dat meteen aan.
Vervolgens installeer ik alternatieve launchers zoals Battle.net, Ubisoft Connect, Epic, enz. Hiervoor schakel ik met een druk op de knop over naar de desktopinterface. Daar haal ik de Non-Steam-Launcher-app. Deze installeert de gewenste programma's en voegt indien nodig games direct toe aan Steam.
Mijn kinderen spelen graag «Minecraft». Omdat dit niet via Steam verkrijgbaar is, installeer ik dit ook via de desktop. De meest handige optie zou de Android Bedrock-versie zijn. Ik kies toch voor de Java-versie, omdat ik daar gemakkelijker shader-mods en dergelijke kan installeren. Hoewel het even duurt voordat alles draait en ook de opgeslagen spellen van de Bedrock-versie van de pc zijn omgezet en overgezet, ziet het resultaat er echt mooi uit.
De Steam Machine is ook uitermate geschikt voor emulators. Met Emudeck en dergelijke kan ik mijn ROM-collecties van Megadrive via PS1 tot Nintendo 64 moeiteloos op de televisie spelen. Ik heb de moeite nog niet genomen, omdat de AYN Thor me nog steeds goed van dienst is. Daar heb ik al alles ingesteld.
De desktopinterface zou zelfs gebruikt kunnen worden om te werken; Linux biedt alles wat nodig is en de mini-pc kan dagelijkse taken probleemloos aan. Te rekenintensieve taken zou ik de onopvallende kubus echter niet toevertrouwen.
Geen 4K/60, maar de prestaties zijn voldoende
Ondanks de hogere prijs bevat de mini-pc geen high-end of bijzonder recente hardware. De AMD Zen 4 CPU en de AMD RDNA 3 GPU met 16 gigabyte RAM komen ongeveer overeen met de vier jaar oude PS5. Dit wordt ook weerspiegeld in de benchmarks.
In veeleisende games haalt de Steam Machine geen 4K-resolutie met een bevredigende framerate. De sweetspot voor dergelijke titels ligt bij 1440p. Vooral in combinatie met de nieuwe FSR 4.1 speel ik «Forza Horizon 6» zo met stabiele 70 fps en hoge details. De upscaling is bij FSR 4.1 inmiddels zo goed dat games zelfs in de «Performance»-modus nog erg goed uitzien. Maar ook de oudere FSR doet, net als bij het nieuwe «Assassin’s Creed Black Flag Resynced», wonderen.
Als een game FSR niet ondersteunt, zijn er relatief betrouwbare workarounds zoals Optiscaler of Lossless Scaling.
Als je Valves oorspronkelijke reclamebeloften geloofde, zou dit helemaal niet nodig zijn geweest. In het begin droeg de Steam Machine het predicaat: 4K-gaming op 60 fps met FSR. Nu heet het 4K-gaming met FSR 4.1. Het doet denken aan de PS5. Op de originele verpakking prijkte een 8K-logo, dat bij de volgende versies werd verwijderd. Op enkele uitzonderingen na, zoals «Astros Playroom» of «Demon’s Souls», haalt de console 4K/60 ook alleen met royaal gebruik van upscaling.
Valves bewering is statistisch gezien correct – de meerderheid van de tienduizenden Steam-games zou probleemloos in 4K/60 moeten draaien. Bij dit predicaat denken de meesten echter niet aan indie-games, maar aan blockbusters zoals «Cyberpunk 2077».
Ik moet echter toegeven dat ik zelfs op mijn enorme 77-inch televisie nauwelijks verschil kan zien tussen 4K en 1440p. Als je apparaat kleiner is, hoef je je sowieso geen zorgen te maken. De Steam-analyse toont aan dat meer dan de helft van alle gebruikers nog steeds op 1080p speelt.
Alle geteste games draaien netjes met de juiste instellingen. De acht gigabyte grafisch geheugen blijft echter de grootste bottleneck. Enige stoorzender: in sommige games hapert het Steam-menu – hier mag Valve graag verbeteringen aanbrengen. Voor grafisch veeleisende titels blijf ik mijn krachtigere desktop-pc gebruiken.
Wat je bij SteamOS moet opmerken: veel grote multiplayergames werken niet vanwege hun anti-cheat-systemen, waaronder de «Call of Duty»-serie, «Fortnite», «PUBG», «Battlefield 6» of «EA FC». Hiervoor zou ik echter Windows via Dualboot kunnen installeren. Hetzelfde geldt als je games uit de Game Pass wilt spelen, aangezien hun Universal Windows Platform (UWP) niet compatibel is met SteamOS.
Upgraden mogelijk, maar onnodig
De Steam Machine kan worden geüpgraded, maar slechts beperkt. Valve gebruikt geen standaardcomponenten, alleen de SSD en het RAM kunnen worden vervangen. Voor de SSD hoef je slechts enkele schroeven te verwijderen om bij de compacte 2230-SSD te komen; ook langere 2280-modules passen. Ik heb de 512 GB SSD vervangen door een 2 TB grote WD Black SN8100.
Het vervangen van het RAM is daarentegen aanzienlijk ingewikkelder. Ik volg verschillende onvolledige YouTube-handleidingen en demonteer talloze onderdelen totdat ik eindelijk bij de RAM-sleuf kom. Hoewel ik al decennia pc's in elkaar zet, krijg ik het behoorlijk warm van de vele kleine kabels en schroeven. Er is een enkele 16 gigabyte grote DDR5 SO-DIMM geïnstalleerd. Voorafgaand bekritiseerden velen dat hiermee geen dual-band werking mogelijk was en dat er zo prestaties verloren gingen. Omdat ik geen identieke module in onze winkel kan vinden, vervang ik het origineel door twee 16-gigabyte modules van Kingston.
Om SteamOS na de SSD-upgrade opnieuw te installeren, maak ik een bootstick en installeer ik het systeem opnieuw. Dat is gelukkig eenvoudig: ik steek de USB-stick erin en kies in het daaropvolgende desktopmenu «SteamOS herstellen».
Na de ombouw voer ik dezelfde benchmarks opnieuw uit en stel ik nuchter vast: er is praktisch niets veranderd. De framerate is op één tot twee frames na identiek. In «Assassin’s Creed» daalt deze zelfs met vier frames. Aangezien er in de tussentijd een patch voor het spel is verschenen, zou dat ook de oorzaak kunnen zijn. Andere portals zoals Gamersnexus komen tot een vergelijkbare conclusie. Alleen bij CPU-intensieve spellen zoals «Baldur’s Gate 3» toont de RAM-upgrade lichte prestatieverbeteringen. Voor de prijs die je daarvoor momenteel betaalt, is dat nooit de moeite waard.
Hetzelfde geldt voor de SSD: ondanks het snellere model merk ik geen verschillen in laad- of boottijden, aangezien deze sowieso al erg kort zijn. Als je meer opslagruimte nodig hebt, raad ik eerder de microSD-sleuf of een externe harde schijf aan.
Conclusie
PC-gaming was nog nooit zo toegankelijk
Wat veel pc-gamers lang hebben gewild, is eindelijk werkelijkheid: gamen in de woonkamer zonder knutselen of HDMI-verlengkabels door het halve huis. De Steam Machine brengt de console-ervaring, zonder de veelzijdigheid van de pc te verwaarlozen. Het werkt zoals geadverteerd: aansluiten, aanzetten en spelen. Alle Windows-ballast valt weg en toch kan ik bijna al mijn Steam-games spelen. Met de nadruk op bijna: veel fabrikanten zoals Epic geven hun anti-cheat-systemen nog steeds niet vrij voor Linux. Als je "Fortnite" of "EA FC" wilt spelen, heb je Windows nodig.
De Steam Machine is compacter dan elke zelfgebouwde pc, kleiner dan PS5 of Xbox Series X/S en fluisterstil. In tegenstelling tot de concurrentie is Valves mini-pc een open systeem, dat ook andere winkels of productief werk toelaat.
Het grootste minpunt is de prijs. Omdat Valve het apparaat niet subsidieert, kost de Steam Machine een klein fortuin. Dat hij in veeleisende games zelden 4K/60 haalt, voelt bij die prijs verkeerd aan - maar is in de huidige situatie niet te veranderen.
Wie de hoge prijs accepteert, krijgt de waarschijnlijk meest toegankelijke gaming-pc voor de woonkamer die ooit is gebouwd.
Pro
- stressvrij pc-gamen in de woonkamer
- bijna alle pc-games zijn erop speelbaar
- goede prestaties met 1440p-resolutie
- praktisch geruisloos
- Kan ook als volwaardige pc worden gebruikt
- SteamOS is het beste "console"-systeem
Contra
- sommige grote spellen werken niet vanwege het anti-cheat-systeem
- Games van Game Pass zijn niet compatibel
- duur
- haalt geen 4k/60 in veeleisende games
Ik ben gek op gamen en diverse gadgets, dus bij digitec en Galaxus waan ik me in het land van overvloed - alleen krijg ik helaas niets gratis. En als ik niet bezig ben met het los- en weer vastschroeven van mijn PC à la Tim Taylor, om hem een beetje te stimuleren en zijn klauwen uit te slaan, dan vind je me op mijn supercharged velocipede op zoek naar trails en pure adrenaline. Ik les mijn culturele dorst met verse cervogia en de diepe gesprekken die ontstaan tijdens de meest frustrerende wedstrijden van FC Winterthur.
