Was ooit: Fatsoen

Thomas Meyer

31-3-2026

Vertaling: machinaal vertaald

Luisteren naar luide video's, je voeten op het kussen leggen, vulgaire taal gebruiken en naar mensen hoesten: wat is er mis met je manieren?

7.30 uur, in de regionale trein van Zürich naar Basel. Een goed verzorgde vrouw stapt in Lenzburg in, gaat tegenover me zitten en hoest in mijn gezicht. Ik ben te slaperig om een slok van haar te maken en van coupé te wisselen.

Tijdens de pandemie had ik de hoop gekoesterd dat we elkaar in het dagelijks leven zouden blijven beschermen tegen infecties. Maar ik heb die hoop net zo snel opzij geschoven als de mensen hun maskers ophielden. Sindsdien slepen ze zich snuivend en kwakend naar hun werk om iedereen daar en onderweg te besmetten. Was daar iets?

Wat wel nieuw is, is dat je niet langer je hand voor je mond houdt als je hoest. Of het nu uit pure luiheid is of uit de overtuiging dat alles wat ook maar iets met medemensen te maken heeft woke shit is - de pandemie heeft ons blijkbaar maar één ding geleerd: je hoeft niet attent te zijn.

Kijk nooit meer als een domme leeuw!

Ik stap over in Aarau. Vlakbij me giert een vrouw met haar mond wijd open, haar handen rustend in haar schoot. Het ziet er sensationeel dom uit.

Je ziet er ook dom uit als je gaapt zonder je hand voor je mond te houden. Natuurlijk, het is een onmenselijke krachttoer. Maar het is het waard: je ziet er dan niet uit als een leeuw met cognitieve tekorten, maar als iemand die weet hoe hij zich moet gedragen.

Geen idee? Vraag dan een vriend om een foto van je te maken terwijl je handloos gaapt. Je zult het nooit meer doen.

«Sie ... isch öffèntlichè Vèrcheer!»

Op weg naar huis word ik vergezeld door talloze andere kuchers en geeuwers met open mond. Maar er is nog een probleem.

Op de S11 naar Zürich gaat een jonge vrouw naast me zitten, haalt haar mobiel tevoorschijn en begint op vol volume naar een video te kijken. Ik vraag haar vriendelijk haar telefoon zachter te zetten. Ze kijkt me aan alsof ik een scheet heb gelaten.

Dan zegt ze: « Ès hätt gnuèg Platz daa.» Met andere woorden, ik moet weggaan of mijn mond houden.

Ik vraag haar nogmaals om het volume zachter te zetten en leg uit dat het me stoort. Nu wordt ze boos: «Ze ... isch öffèntlichè Vèrcheer!»

De boodschap is duidelijk: iedereen mag doen wat hij wil in de openbare ruimte.

Stoelwissel twee en drie

Maar dat is een misverstand. Thuis kun je doen wat je wilt. In openbare ruimtes moet je je echter zo gedragen dat niemand er last van heeft. Dit is geen kwestie van persoonlijke smaak, maar een basisregel van samenleven. Tenminste, dat was het vroeger.

Ik leg dit in een paar woorden uit aan de jongedame, wat haar zichtbaar irriteert, waarna ik gehoor geef aan haar verzoek om ergens anders te gaan zitten. Ik ben echter niet meer te slaperig om dit zonder commentaar te doen. Ze krijgt veel lof voor haar geweldige karakter.

Twee jonge mannen stappen in Lenzburg in de trein. Ze spreiden een uitgebreide McDonald's-picknick uit en blijven op hun mobiele telefoons kijken terwijl ze met elkaar praten en hun gezichten volproppen met friet. Ze zetten allebei hun schoenen op het kussen. Ik heb geen zin in nog een zinloos gesprek en wissel voor de derde keer die dag van stoel.

«Mønn, du bisch Hurä!»

Een paar tienermeisjes stappen in de bus in Zürich. Twee van hen hebben een mobiel vast waaruit videoclips schallen. Om ze te overstemmen communiceren de meisjes door te schreeuwen.

Ik vind reizen eigenlijk heel leuk. Ik hou van de trein, de reis, de afstand, de voorbereiding op de lessen. Waren er maar niet al die pummels en pestkoppen die schaamteloosheid verwarren met vrijheid. In de zomer blazen ze hun boomboxen over de hele oever van het meer en bekladden het met hun afval. In de winter hoesten ze in mijn gezicht terwijl er debiele Tiktok-content uit hun mobiele telefoons schalt.

«Mønn, du bisch Hurä!», schreeuwt een meisje.

«Nèi, je bent een hoer!», antwoordt de ander.

Ik zou nog een keer van plaats wisselen, want het is hier niet alleen luidruchtig, maar ook vulgair en grammaticaal ondraaglijk, maar nu ben ik bij mijn halte aangekomen.

De keer dat we de kamer verlieten om te telefoneren

Dit was allemaal behoorlijk slechte reclame voor het openbaar vervoer en een grimmig portret van de maatschappij in het algemeen. En zoals dat gaat met schilderijen: ze laten zien wat de schilder ziet.

Maar volgens mij zakt het respect in elkaar en dat vind ik echt een probleem. Ik ben 52 jaar oud en decennialang heb ik geleefd in een sociale consensus die zei dat bepaalde dingen erbij horen en andere niet.

Toen ik jong was, kwam het nooit in iemand op om zijn voeten op de stoel te leggen, afval rond te laten slingeren of naar iemand te hoesten.» Hé, het was nog geen 20 jaar geleden dat we de tram verlieten om te bellen en de Confiserie Sprüngli tafelkaartjes ophing met het verzoek aan «om de mobiele telefoon «» niet te gebruiken uit respect voor de andere gasten. Ja, toen was het probleem niet dat er lawaai kwam van de mobiele telefoon. Het ging naar binnen.

En ja, ik ben ouderwets. Ik mis de tijd dat « öffèntlichè Vèrcheer» geen rechtvaardiging was voor slecht gedrag, maar een gebod voor het tegenovergestelde. Dat is nog niet zo lang geleden.

«Reschpekkkt!»

Terwijl ik dit schrijf, zit mijn 14-jarige zoon naast me op de bank, speelt een spelletje en kijkt af en toe op mijn MacBook. Uiteindelijk uit hij zijn ongenoegen over het feit dat zijn vader steeds meer «boomer» wordt en roept hij met lage stem «Reschpekkkt!» om de spot met mij te drijven. Hij heeft al veel last van mijn vadergrappen, sowieso van mijn thuiskoken, en nu deze gepensioneerdenpraat.

Toen ik zo oud was als hij, vond ik mijn ouders ook vreselijk stijf. Goede manieren waren extreem belangrijk voor hen, daar drongen ze elke minuut op aan. Dit is niet netjes, maar zo doe je dat, zo doe je dat niet - het is nooit opgehouden.

Ik praat nu op precies dezelfde manier als hij.

Ik praat nu op precies dezelfde manier. Ik denk dat sociale normen essentieel zijn. Als het ons niet meer uitmaakt hoe anderen zich voelen in onze aanwezigheid, maar alleen dat aan onze directe behoeften wordt voldaan, zal het waarschijnlijk moeilijk worden om als gemeenschap te overleven.

Thomas Meyer

freier Autor

tacheles@thomasmeyer.ch

De in 1974 in Zürich geboren schrijver Thomas Meyer werkte als reclameditor tot de publicatie van zijn eerste roman 'Non tutte le sciagure vengono dal cielo' in 2012 (in 2015 in het Italiaans vertaald). Hij is vader van een zoon en heeft daarom altijd een goed excuus om Lego te kopen. Lees meer: www.thomasmeyer.ch. meer

---

Opinie

Dit is een subjectieve mening van de redactie. Het weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs het standpunt van het bedrijf.

Alles tonen

Deze artikelen kunnen je ook interesseren