Wat het variabele diafragma van de iPhone 18 Pro kan – en wat niet
De nieuwe iPhone heeft een functie die we kennen van grote camera's. Het lost de hoogdravende beloftes van Apple niet in, maar heeft toch voordelen.
De iPhone 18 Pro heeft een variabel diafragma – volgens de keynote van Apple «de grootste cameraverbetering in jaren». Het zou «meer controle over belichting en scherptediepte» moeten bieden en zo «nieuwe niveaus van creativiteit» mogelijk maken. Wauw. Klinkt geweldig.
Maar wat is er waar van deze marketingbelofte? Ik heb de functie bekeken. Mijn eerste indruk is gemengd. In de meeste situaties maakt het variabele diafragma helemaal geen verschil. Toch is het niet volledig zinloos.
Nauwelijks controle over scherptediepte
Wie verstand heeft van fotografie, kent het concept van een variabel diafragma van klassieke camera's: een mechanisme kan met behulp van meerdere lamellen de opening van de lens vergroten en verkleinen. Bij grote camera's is dit variabele diafragma onmisbaar. Het heeft daar namelijk twee belangrijke functies:
- Regulering van de belichting: Als je in de felle zon fotografeert, laat een volledig open lens zoveel licht binnen dat de sluiter van de camera de sensor niet kort genoeg kan belichten. De foto zou dus overbelicht raken. Het diafragma lost dit probleem op.
- Regulering van de scherptediepte: Hoe groter de opening van de lens, hoe kleiner het scherpe gebied. Dit is vaak gewenst om het onderwerp in focus los te maken van de achtergrond. Bijvoorbeeld bij portretten. In andere gevallen moet de foto echter van voor tot achter zo scherp mogelijk zijn, zoals bij landschapsopnames. Met het variabele diafragma kan de scherptediepte worden geregeld.
Bij een smartphone zijn deze functies grotendeels overbodig. Dat komt door de piepkleine beeldsensor (1/12 van het oppervlak van een full-frame sensor) met elektronische sluiter. Deze haalt sluitertijden die zelfs in de zon met een volledig open lens kort genoeg zijn. Voor de juiste belichting is er dus geen variabel diafragma nodig.
De kleine sensor betekent bovendien dat het scherptevlak sowieso erg groot is; zeker met een groothoeklens, zoals die van de hoofdcamera van de iPhone (24 mm kleinbeeldequivalent). Het maximale diafragma van ƒ/1,48 creëert ongeveer dezelfde scherptediepte als ƒ/5,2 op een full-frame camera. Beelden worden van voor tot achter behoorlijk scherp, tenzij je extreem dicht op een onderwerp kruipt. Het nieuwe diafragma kan het scherptevlak alleen maar groter maken – maar niet kleiner. Sterke onscherpte (bokeh genoemd) moet dus nog steeds digitaal via de «portretmodus» worden gegenereerd.
De marketingbelofte van «meer controle over belichting en scherptediepte» is daarmee strikt genomen niet gelogen – de voordelen zijn bij een smartphone echter massaal kleiner dan Apple suggereert.
Twee mini-toepassingen
Toch heeft de functie twee kleine toepassingen. Ten eerste staat het variabele diafragma bewuste lange sluitertijden toe om te spelen met bewegingsonscherpte. Echter alleen in een zeer smal spectrum aan omgevingslicht. Het diafragma van de iPhone kan slechts worden gevarieerd van ƒ/1,48 tot ƒ/4. Overdag buiten blijft de sluitertijd zelfs bij ƒ/4 nog veel te kort. En bij heel weinig licht maakt het geen verschil, omdat je het diafragma sowieso helemaal open zult zetten. Hooguit in de schemering kan het in een handvol scenario's het verschil maken.
Vergelijkbaar beperkt is het tweede nut: video's zien er natuurlijker uit als de sluitertijd van de afzonderlijke beelden ongeveer de helft is van de beeldsnelheid – bijvoorbeeld 1/60 seconde bij een framerate van 30 beelden per seconde (FPS). De reden is dat ons oog bij video's wat bewegingsonscherpte verwacht. Ook hier kan het variabele diafragma in zeer specifieke lichtsituaties de doorslag geven of de sluitertijd 1/250 seconde of 1/60 seconde bedraagt. In de meeste gevallen heb je echter nog steeds een ND-filter nodig als je dit echt wilt doorvoeren.
De verborgen reden
De vermoedelijke hoofdreden waarom Apple het variabele diafragma heeft geïntroduceerd: de lens mag lichtsterker zijn zonder dat de nadelen zwaarder wegen dan de voordelen.
De hoofdcamera van het vorige model heeft een lens met een vaste lichtsterkte van ƒ/1,78. De maximale lichtsterkte van de nieuwe iPhone 18 Pro bedraagt ƒ/1,48 – een verschil van ongeveer een halve belichtingsstop. Oftewel: de lens kan ongeveer 50 procent meer licht opvangen als het diafragma volledig open staat.
De hogere lichtsterkte heeft 's avonds of in slecht verlichte binnenruimtes voordelen. Hier moet de camera de gevoeligheid van de sensor (ISO) verhogen zodat de sluitertijd kort genoeg blijft en de foto scherp blijft. Dan ontstaat er beeldruis en daalt de beeldkwaliteit. Of de smartphone schakelt over naar de nachtmodus en je moet de camera lang stilhouden. Met ƒ/1,48 hoeft de ISO minder te worden verhoogd dan met ƒ/1,78. Of je hoeft de iPhone minder lang stil te houden. Het verschil is in de praktijk echter marginaal.
Het probleem van een hogere lichtsterkte: het leidt tot meer reflecties binnen de lens en maakt deze daardoor minder scherp, vooral aan de randen van het beeld. Bij lenzen van grote camera's wordt dat gecorrigeerd door complexe lensconstructies. In een smartphone is daar geen ruimte voor.
Bij slecht licht is dit compromis de moeite waard. Een lagere ISO is belangrijker dan de betere beeldscherpte. In goede lichtomstandigheden zou de iPhone-lens met ƒ/1,48 echter slechter zijn dan zijn voorganger. Hier staat de ISO sowieso op het minimum en blijft alleen het nadeel van de mindere scherpte over.
Precies dit probleem lost het variabele diafragma op: bij slecht licht kan de camera hem openen en hoeft de ISO minder te worden verhoogd. Bij goed licht maakt hij het diafragma kleiner en wordt het beeld net zo scherp als met de iPhone 17 Pro. Win-win.
Conclusie: een klein beetje beter
Uiteindelijk maakt de iPhone 18 Pro in sommige situaties dus inderdaad betere foto's dan zijn voorganger. In nichescenario's biedt het bovendien extra mogelijkheden. De verschillen moet je echter met een vergrootglas zoeken en de «meer controle over belichting en scherptediepte» is grotendeels gebakken lucht.
Is dit «de grootste cameraverbetering in jaren»? Voor mij absoluut niet. De iPhone 18 Pro volgt eerder hetzelfde patroon als zijn voorgangers: de vooruitgang is op zichzelf klein. Heb je dus een iPhone 17 Pro, dan is de aankoop alleen vanwege het variabele diafragma zelfs voor foto-enthousiastelingen niet de moeite waard. Pas over meerdere generaties heen tellen de upgrades op tot merkbaar betere beelden.
Een uitgebreide test van de iPhone 18 Pro los van het nieuwe variabele diafragma volgt in de komende weken. Als je die niet wilt missen, kun je mij als auteur volgen.
Mijn vingerafdruk verandert vaak zo drastisch dat mijn MacBook hem niet meer herkent. De reden? Als ik me niet vastklamp aan een beeldscherm of camera, dan klamp ik me waarschijnlijk aan mijn vingertoppen vast aan een rotswand.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
