Alleen straight stories, alsjeblieft!
20-8-2026
Vertaling: machinaal vertaald
Ik hou niet van boeken of films waarbij ik het gevoel heb dat ik het verhaal zelf moet uitvogelen, alsof het een IKEA-product is. Geen gedoe, vertel het gewoon!
Hè? Wat gebeurt er? Waar gaat het over? Dit zijn niet de gedachten van een opa wiens favoriete film "Ueli der Knecht" is en die voor het eerst een aflevering van "Euphoria" kijkt. Nee, zo klinkt het in mijn 45-jarige hoofd als ik boeken lees of films kijk die hun hoofddoel niet hebben bereikt. Namelijk: een verhaal vertellen.
Bijvoorbeeld toen ik "Die Holländerinnen" van Dorothee Elmiger las. Duitse EN Zwitserse Boekenprijs 2025 – dat moet wat betekenen, dacht ik, en ik begon te lezen. Alleen om mezelf tijdens het lezen af te vragen: "Wat is dit? Waar leidt dit toe?" Er wordt vooral heel kunstzinnig niet verteld en weggelaten. Kortom: Elmiger schrijft over een lezing waarin over verschillende dingen wordt gerapporteerd. Bijna direct na het lezen wist ik al niet meer waar het over ging.
Dat kun je natuurlijk zien als een breuk met de conventie – en dat is legitiem; een kunstenaar moet immers ook kunnen kiezen om kunst niet volgens het gangbare patroon te maken. Maar aan deze conventionele rolverdeling zou ik wel graag vasthouden: de schrijfster of de regisseur vertelt mij een verhaal – ik lees/consumeert. Als ik zelf een verhaal in elkaar wilde knutselen, zou ik eerder een dagboek of notitieboek kopen (of een verhaal uit de "Paulanergarten" op sociale media plaatsen).
Als het dan toch een dagboek moet zijn, dan zoiets. Ja, ook ik kan me over conventies heen zetten.
Ik schrijf zeker niemand voor hoe hij of zij een boek moet schrijven en ik matig me ook niet aan om te zeggen wat een goede of slechte film is. Wat ik zeg: ik heb liever dat men mij een verhaal vertelt, dan dat ik het grootste deel van de plot zelf moet invullen – en dan helemaal niet weet of ik het verhaal nu wel zo heb begrepen als bedoeld was.
Daarom ben ik ook geen grote fan van David Lynch. Hoe interessant en origineel zijn kunst van verhulling ook mag zijn, ik wil niet in online forums hoeven speculeren over wat hij met dit of dat bedoelde. Nee, ik wil gewoon dat hij me het fucking (sorry!) verhaal vertelt – zonder raadsels, zonder interpreteren.
De truc dat midden in de film ("Lost Highway", 1997) plotseling een andere acteur de protagonist speelt, is zeker spannend. Maar het zou naar mijn mening nog veel spannender zijn als je wist waarom. Wat moet dat dan? Het moet toch ook een reden hebben, anders is het puur spel. Ik wil echter geen spel, maar een verhaal – een duidelijk, begrijpelijk, goed verhaal. Is dat te veel gevraagd?!
Consequent kan ik het meest met Lynchs film "The Straight Story" (1999). Dus precies met die film, waarmee Lynch bewust zijn eigen kader doorbreekt en voor één keer niet meesterlijk zinspeelt en mythische sferen creëert, maar een "saaie", lineaire geschiedenis vertelt (waarin een gepensioneerde op een grasmaaier door de pampa tuft om zijn broer na tien jaar stilte in het ziekenhuis te bezoeken).
Het verhaal is het doel
Ander voorbeeld: natuurlijk is de explosie in "Zabriskie Point" (Michelangelo Antonioni, 1970) een lust voor het oog. Maar filmkunst (of woordkunst) vieren en daarbij uitspraken alleen maar suggereren, blijft toch een soort schuimklopperij. Het verhaal moet centraal staan en, als het aan mij ligt, zo duidelijk mogelijk worden.
Het kunstzinnige en vage heeft zijn grenzen: bij "Birdman" (Alejandro González Iñárritu, 2014) kan ik nog mee, bij "Synecdoche, New York" (Charlie Kaufman, 2008) haak ik af en zoiets als "L’année dernière à Marienbad" (Alain Resnais, 1961) is gewoon een kwelling.
Hier, geef jezelf meteen de hele dosis: Resnais' film in het Frans met Spaanse ondertitels.
Critici vinden dat misschien poëtisch. Nou, in de poëzie is het hetzelfde: je moet veel bij elkaar rijmen. Maar ik wil me niet door secundaire literatuur hoeven worstelen om iets te begrijpen. Het heet immers storytelling, en niet story-withholding. Ik wil niet puzzelen en raden, wil niet onderscheid maken tussen realiteit en droom of de betekenis erachter op Reddit bespreken.
Doe je werk!
Beste auteur, het is jouw taak om mij jouw verhaal over te brengen. Je kunt daarbij mijn hersenen stimuleren en me aan het denken zetten, maar schuif je hoofdtaak niet op mij af.
Als ik als toeschouwer 50 procent van het verhaal zelf moet invullen, dan heb jij als storyteller niet 100 procent van je werk gedaan. Jij moet creatief zijn, niet ik. Natuurlijk kun je er altijd nog op hopen dat je aanhangers je genialiteit toedichten. Dat is een veelvoorkomende reactie op dingen die we niet begrijpen. Dat vind ik te goedkoop.
Wat echter niet betekent dat ik alles op een presenteerblaadje geserveerd wil hebben. Je mag dingen weglaten: het einde open laten zoals bij "Inception" (Christopher Nolan, 2010) of plotwendingen zoals "The Sixth Sense" (M. Night Shyamalan, 1999) of "Shutter Island" (Martin Scorsese, 2010), of ook "Memento" (Nolan, 2000) – heel graag!
Heeft iemand nog een dvd- of blu-ray-speler?
Een soort van ontknoping is verplicht
Laat me gerust 90 procent van het verhaal in het duister tasten – maar geef me dan de ontknoping. Anders voel ik me zoals vroeger, wanneer een oom me een grap wilde vertellen en dan na drie minuten opbouw zei: "Verdomme, nu ben ik de clou vergeten."
En akkoord: je kunt ook een film kijken vanwege de esthetiek (zoals bijvoorbeeld "2001: A Space Odyssey", Stanley Kubrick, 1968) of een boek lezen vanwege de taal (zoals "Die Holländerinnen") – net zoals je een lied alleen voor het refrein kunt luisteren. Voor mij heeft dat echter iets onafgemaakts en onbevredigends.
Ik wil een verhaal en ik wil het begrijpen. Is dat overdreven? Ben ik verwend, lui of onwetend? En welke boeken en films heb jij niet begrepen of vind je "overhyped"?
Omslagfoto: Studiocanal
Coach en freelance journalist, patchworkvader, sportamateur, natuurliefhebber, fan van koppeltekens.
Opinie
Dit is een subjectieve mening van de redactie. Het weerspiegelt niet noodzakelijkerwijs het standpunt van het bedrijf.
Alles tonenDeze artikelen kunnen je ook interesseren
2 opmerkingen
later