

Sony Alpha 7R VI getest: beeldkwaliteit ten overvloede
De nieuwe high-end camera van Sony zet de toon op het gebied van resolutie en dynamisch bereik. Dankzij de gestapelde sensor is hij bovendien sneller dan zijn voorganger, hoewel hij niet zo snel is als andere modellen.
Sony vernieuwt zijn high-end model met hoge resolutie. De Alpha 7R VI krijgt een nieuwe gestapelde sensor met 67 megapixels. Deze kan bij het fotograferen met een mechanische sluiter tegelijkertijd gegevens uit twee native ISO-niveaus uitlezen. Hierdoor bereikt de camera een hoger dynamisch bereik dan de voorganger.
Bovendien zorgt de nieuwe sensor voor een zeer snelle autofocus en video's met relatief weinig rolling shutter. Ook de elektronische zoeker, de beeldstabilisator, diverse functies en de bediening zijn verbeterd. De technische gegevens op een rijtje:
Meer pixels, groter dynamisch bereik
Sony heeft de resolutie ten opzichte van het oude model met slechts ongeveer zes megapixels verhoogd. Meer was ook niet nodig, want de Alpha 7R V behoorde met 60,2 megapixels al tot de koplopers. De resolutie van de foto’s stijgt van 9504 × 6336 naar 9984 × 6656 pixels. Dat maakt geen groot verschil, beide camera’s leveren extreem gedetailleerde foto’s.

Of je überhaupt zoveel pixels «nodig hebt», is een andere vraag. Ze zijn zinvol bij toepassingen zoals natuurfotografie, waarbij foto's vaak sterk worden bijgesneden. Ook als je landschapsfoto's op wandformaat afdrukt, is de detailrijkdom een genot. Voor de rest is de hoge resolutie in ieder geval geen nadeel, omdat de mogelijk sterkere beeldruis in de 100%-weergave weer verdwijnt bij het verkleinen van de afbeelding.
Een nadeel zijn de grote hoeveelheden data. Een verliesvrij gecomprimeerd RAW-bestand van de Alpha 7R VI is ongeveer 100 megabyte groot. Enkele maanden geleden heeft Sony zijn formaten herzien. Er zijn nu geen ongecomprimeerde bestanden meer, maar alleen nog «Lossless Compressed», «Compressed RAW (HQ)» en «Compressed RAW». Het middelste niveau vervangt de eerdere «Lossless Compressed (M)» en «Lossless Compressed (S)». Dat vind ik een welkome vereenvoudiging. In de praktijk is Compressed RAW (HQ) meestal de beste keuze. Daarmee daalt de bestandsgrootte met ongeveer 40 procent tot rond de 60 megabyte – zonder zichtbaar kwaliteitsverlies.

Veel belangrijker dan de hogere resolutie is de vermoedelijke vooruitgang in het dynamisch bereik. Dus hoe groot het contrast van een scène bij het fotograferen mag zijn, voordat ofwel de hoge lichten uitbranden of de schaduwen tot een brij vervagen. Volgens Sony stijgt het dynamisch bereik ten opzichte van de voorganger met minstens één diafragmastap. Dat zou aanzienlijk zijn en zou de Alpha 7R VI op dit gebied tot de beste in zijn klasse maken. Want het oude model scoorde in tests al altijd erg goed.
Helaas ondersteunt Lightroom op het moment van dit artikel de RAW-bestanden van de nieuwe camera nog niet (zelfs niet met gewijzigde Exif-gegevens). Daarom kun je dit in foto's nog niet controleren. Bij video's (zie hieronder) daarentegen wel, ook al kan ik het voordeel niet precies kwantificeren. Een aanwijzing wordt gegeven door de Alpha 7 V, die dezelfde dual-gain-truc beheerst. Daar meet het sensortestportaal «Photons to Photos» bij ISO 100 inderdaad bijna een diafragmastap meer bruikbaar dynamisch bereik dan bij de Sony Alpha 7R V. «DPReview» komt tot de conclusie dat een foto bij ISO 400 vrijwel zonder nadelen zo sterk kan worden opgehelderd alsof hij met ISO 6400 is gemaakt. Ik ga ervan uit dat de Alpha 7R VI vergelijkbare goede resultaten zal behalen.

Bron: Photons to Photos
Belangrijk om te vermelden: het grotere dynamisch bereik werkt alleen met een mechanische sluiter. Als je de elektronische sluiter gebruikt, kan de camera niet beide ISO-niveaus tegelijk uitlezen. Vooral als je snelle serieopnames wilt maken, moet je dus kiezen tussen 10 FPS (mechanisch) met maximale beeldkwaliteit en tot 30 FPS (elektronisch) met iets minder dynamisch bereik.
Sneller, maar niet de snelste
Het tweede voordeel van de gestapelde sensor is de hogere uitleessnelheid. Het vorige model had bij elektronische sluiter last van ernstige rolling shutter. Bij de Alpha 7R VI is dit relatief goed onder controle. Zoals altijd geeft Sony geen concrete gegevens. Als ik de scan-out-test van Blur Busters op mijn OLED-monitor fotografeer, krijg ik bij maximaal 60 Hertz nog steeds eenkleurige beelden. Bij 100 Hertz neemt één kleur nog tot 70 procent van het beeld in beslag.

Dat betekent: de Sony Alpha 7R VI leest zijn sensor in ongeveer 1/70 seconde uit, wat neerkomt op zo'n 14 milliseconden (ms). Deze waarde is weliswaar goed voor de hoge resolutie, maar niet uitmuntend. Per megapixel leest de sensor ongeveer twee keer zo snel uit als de deels gestapelde sensor van de Alpha 7 V – maar bijna drie keer langzamer dan die van de Alpha 1 II. Volgens Sony komt dat doordat de Alpha 7R VI, in tegenstelling tot het vlaggenschip, geen on-chip-geheugen heeft. Hier een overzicht van de uitleestijden van enkele modellen:
- Nikon Z8 (45 megapixels): 3,7 ms
- Sony Alpha 1 II (50 megapixels): 3,8 ms
- Canon EOS R5 Mark II (45 megapixels): 6,3 ms
- Sony Alpha 7R VI (67 megapixels): ∼14 ms
- Sony Alpha 7 V (33 megapixels): 15,1 ms
- Sony Alpha 7R V (62 megapixels): 99,3 ms
Wat betekent dit in de praktijk? In de meeste gevallen kun je de Sony Alpha 7R VI prima gebruiken met de elektronische sluiter. Alleen als je onderwerpen fotografeert die heel snel bewegen, kan er vervorming ontstaan. Daardoor is dit megapixelmonster niet zo geschikt voor sport- en actiefotografie als concurrerende modellen in hetzelfde prijssegment. Tenminste, als je de volledige continu-opnamesnelheid van 30 beelden per seconde (FPS) wilt benutten.

Met een mechanische sluiter verdwijnt het probleem. Dan zit je wel aan een limiet van 10 FPS. Voor mij persoonlijk is dat genoeg, want anders worden de hoeveelheden data toch enorm. Maar als je precies het moment wilt vastleggen waarop een bal op het tennisracket terechtkomt, heb je meer nodig. Ook Pre Capture werkt alleen met een elektronische sluiter. De tijd waarin de camera al vóór het afdrukken foto's opslaat, kun je instellen tussen 0,03 en 1 seconde. De buffercapaciteit voor continu-opnamen is genoeg voor ongeveer 70 foto's in Compressed RAW HQ, wat bij de hoogste snelheid neerkomt op ruim twee seconden achter elkaar.
Als chip wordt dezelfde Bionz XR2 met geïntegreerde AI-rekenunit gebruikt als bij de Alpha 7 V. Hij herkent ogen, gezichten, mensen, dieren, vogels, insecten, auto's, treinen en vliegtuigen. Ik kan een specifiek onderwerp kiezen, of dat aan de camera overlaten. De autofocus voelt snel en betrouwbaar aan, maar niet helemaal zo feilloos als bij de Sony Alpha 1 II. Dat is logisch, want die volgt scherpstelling en belichting 120 keer per seconde – de Alpha 7R VI «slechts» 60 keer per seconde.
Fantastische zoeker, batterij met langdurige levensduur
Een voor mij belangrijke verbetering is de helderdere elektronische zoeker (EVF), waarmee fotograferen in de zon een fluitje van een cent is. Bovendien dekt hij het volledige DCI-P3-kleurengamma, haalt 120 Hertz en de weergavekwaliteit gaat niet meer achteruit zodra ik de autofocus activeer. Dat was bij de Alpha 7R V nog wel het geval. De resolutie blijft op uitstekende 9,44 miljoen pixels. Over het geheel genomen is de zoeker daarmee aanzienlijk beter dan die van het merk Canon EOS R5 Mark II en de Nikon Z8.

Er is geen verandering aan het LCD-scherm aan de achterkant. Het is gemonteerd op het bekende origami-klapmechanisme dat Sony bij alle huidige camera's gebruikt. Zo kun je het in elke denkbare positie instellen. De resolutie van 2,1 miljoen pixels is standaard, de helderheid is ook prima. In tijden van smartphones met fantastische OLED-schermen lijkt de Sony Alpha 7R VI wat verouderd. Net als alle andere camera's in dit segment. Kom op, beste fabrikanten, dat kan tegenwoordig beter.
Een kleine revolutie is daarentegen de nieuwe accu. Bijna tien jaar lang werd in elke full-frame camera van Sony de NP-FZ100 gebruikt. Nu wordt deze vervangen door de NP-SA100. De nieuwe batterij heeft een capaciteit van 2670 mAh (voorheen 2280 mAh) en gaat volgens de CIPA-classificatie in de Alpha 7R VI 590 opnames mee met EVF. Dat is 34 procent meer dan de NP-FZ100 in de Alpha 7R V haalt. Ondanks de hogere capaciteit is de NP-SA100 niet zwaarder dan zijn voorganger. Het enige nadeel: door de nieuwe vorm is hij niet compatibel met andere camera's.

Door de grotere batterij wordt de handgreep iets dikker, wat in mijn middelgrote handen goed aanvoelt. Volgens Sony boekt ook de beeldstabilisator lichte vooruitgang. Hij compenseert nu dezelfde 8,5 diafragmastappen in het midden van het beeld als bij de Alpha 1 II. In een directe vergelijking met de Alpha 7R V merk ik geen verschil. Dat geldt ook voor de bediening – met één aangename uitzondering: er is eindelijk verlichting op de knoppen. Al is het maar aan de achterkant.

Sterk verbeterde videofunctie
De oude Sony Alpha 7R V was nooit een bijzonder populaire videocamera. Hij kon weliswaar in 8K filmen, maar de trage sensor zorgde voor uitgesproken rolling shutter-effecten. Dit probleem lost het nieuwe model grotendeels op. Alleen bij zeer snelle panbewegingen worden rechte lijnen nog krom.
De Alpha 7R VI filmt in 8K met maximaal 30 FPS in de H.265-codec via 8,2K-oversampling met een 1,2-voudige crop. 4K is mogelijk met maximaal 120 FPS zonder crop. Bij 120 fps moet ik voor het volledige beeld de «Angle of View Priority» inschakelen, waardoor een deel van de ruisonderdrukking wegvalt. Anders krijg je een crop van ongeveer 1,1x. Voor 4K-video's gebruikt de camera een combinatie van 2:1-subsampling en 5K-oversampling. Met andere woorden: de 4K-opnames gebruiken weliswaar de volledige sensorbreedte, maar niet alle pixels. Daardoor zijn ze merkbaar minder scherp dan gedownscaled 8K. En ook minder scherp dan diverse concurrenten in hun 4K-modi, inclusief de eigen Alpha 7 V.
Spannend is de nieuwe Dual-Gain-modus. Hierin leest de sensor zijn twee native ISO-niveaus tegelijk uit om een hoger dynamisch bereik te bereiken – net als bij het fotograferen met een mechanische sluiter. Dat kost tijd en rekenkracht. Daarom werkt Dual-Gain-video alleen in 4K-resolutie met maximaal 30 FPS en verbruikt het meer batterij. Het tweede nadeel is meer rolling shutter. Het resultaat zijn daarentegen videobestanden met aanzienlijk minder beeldruis in de schaduwen. Dat is vooral te zien als ik deze achteraf lichter maak (zie video hierboven).
Geluid kan nu als 32-bit float worden opgenomen als je de apart verkrijgbare XLR-adapter gebruikt. Een welkome vernieuwing is ook het kleine tally-lampje. Alleen op kleine punten moet Sony wat kritiek incasseren: ik kan in de H.265-codec om onverklaarbare redenen nog steeds niet in 30 FPS filmen, er is geen Open-Gate-video, geen waveform-weergave en geen video-pre-capture-functie.
Conclusie
Veel pixels, weinig nadelen
Op het eerste gezicht lijkt de Sony Alpha 7R VI met zijn gestapelde sensor op een Alpha 1 II voor een zacht prijsje. Maar dat is niet helemaal waar. De R lijn blijft zich richten op maximale beeldkwaliteit in plaats van snelheid: ondanks het gestapelde ontwerp leest de nieuwe sensor de beeldgegevens merkbaar langzamer dan die van de Alpha 1 II. Hij stelt echter nieuwe normen op het gebied van resolutie en dynamisch bereik.
Dit betekent geenszins dat de Alpha 7R VI een langzame camera is. De autofocus en continue opnamesnelheid staan op een zeer hoog niveau. Ook het rolling shutter effect is in absolute zin laag en vormt in de praktijk zelden een probleem - maar wel vaker dan bij de Sony Alpha 1 II, de Nikon Z8 of de Canon EOS R5 Mark II. Het megapixelmonster is daarom niet ideaal voor sportfotografen. Wildfotografen moeten afwegen of hun onderwerpen meer baat hebben bij de hoge resolutie of bij een snellere sensor.
Voor toepassingen zoals landschaps-, portret- en studiofotografie is de Sony Alpha 7R VI echter de nieuwe benchmark. Naast de beeldkwaliteit helpen de uitstekende elektronische zoeker, de goede beeldstabilisator en de duurzame batterij hierbij. De camera is ook niet onbelangrijk op videogebied, maar springt er niet echt uit. En de vanafprijs van 4399 frank is beduidend hoger dan die van Canon en Nikon. Het komt erop neer dat Sony een zeer sterke, zij het dure, hybride camera op de markt brengt die gegarandeerd veel fans zal vinden.
Pro
- fantastische beeldkwaliteit
- Snelle autofocus
- Hoge continue opnamesnelheid
- Zeer goede videofunctie
- Batterij gaat lang mee
- Toonaangevende zoeker
Contra
- duurder dan de concurrentie
- Niet de snelste sensor

Mijn vingerafdruk verandert vaak zo drastisch dat mijn MacBook hem niet meer herkent. De reden? Als ik me niet vastklamp aan een beeldscherm of camera, dan klamp ik me waarschijnlijk aan mijn vingertoppen vast aan een rotswand.


