Hoe China de AI-bubbel doorprikt
Moonshot en Alibaba beweren dat hun AI-modellen de Amerikaanse aanbieders vrijwel hebben ingehaald. Daarmee maken de Chinese bedrijven zowel de politiek als de beurs nerveus.
Twee Chinese bedrijven hebben AI-modellen gepresenteerd die Silicon Valley onder druk zetten. "Kimi K3" van Moonshot en "Qwen 3.8" van Alibaba zouden naar verluidt net zo goed zijn als de beste modellen van Anthropic en OpenAI – en zijn, in tegenstelling tot deze, openbaar beschikbaar. Aangezien Kimi en Qwen bovendien Open Weight zijn, kunnen ze volledig worden gedownload, lokaal worden uitgevoerd en nauwelijks worden gecontroleerd.
Het moment doet denken aan de publicatie van DeepSeek in februari 2025. Toen al zorgde een Chinees AI-model voor opschudding in de branche en lieten de aandelenkoersen van Amerikaanse techbedrijven instorten. Enkele weken geleden publiceerde de Chinese start-up Ziphu AI bovendien een cybersecurity-model (GLM-5.2) dat concurreert met Anthropics Mythos 5. Ook DeepSeek en GLM zijn Open Weight.
Kopiëren, plakken, overspoelen
De modellen van Moonshot, Alibaba, DeepSeek en dergelijke zijn niet alleen vrij beschikbaar, maar ook goedkoper dan de high-end chatbots uit de VS. Kortom, China doet aan AI-dumping. Het werkt volgens hetzelfde patroon als bij veel andere producten zoals zonnepanelen of auto's: in plaats van alles vanaf de grond af zelf te ontwikkelen, kopiëren Chinese bedrijven bestaande technologieën, maken ze goedkoper (in sommige gevallen ook beter) en overspoelen daarmee de markt.
Bij fysieke producten zoals auto's of smartphones gebeurde dit in het verleden meestal doordat China met aantrekkelijke voorwaarden de producties van westerse bedrijven aantrok. Zo hebben Tesla en Apple bijvoorbeeld enorme fabrieken in het Middenrijk. Daarmee besparen ze geld, maar hebben ze tegelijkertijd hun directe concurrentie opgeleid. Want de knowhow uit de productie kwam terecht bij autofabrikanten zoals BYD of smartphonefabrikanten zoals Huawei. Inmiddels leidt het land bovendien zelf miljoenen hooggespecialiseerde vakmensen per jaar op.
Bij AI-modellen gaat het kopiëren zelfs sneller en eenvoudiger – via "Distillation". Eenvoudig gezegd fungeert een groot, duur model daarbij als leraar en een nieuw model als leerling. Door middel van miljoenen aanvragen graaft het nieuwe model systematisch trainingsgegevens af en wordt zo vergelijkbaar krachtig als het origineel.
Deze procedure is een gevestigde techniek in de branche, die niet alleen door China wordt gebruikt. Binnen hetzelfde AI-bedrijf worden zo bijvoorbeeld kleinere modellen voor smartphones getraind. En Elon Musk heeft toegegeven dat xAI voor zijn chatbot Grok gegevens van OpenAI heeft gedistilleerd.
Moreel gezien is dit diefstal van intellectueel eigendom. Juridisch gezien bevindt distillatie zich in een grijs gebied. Er is geen expliciete wet tegen, omdat het strikt genomen geen inbreuk op het auteursrecht is. De grote AI-aanbieders verbieden in hun gebruiksvoorwaarden echter de systematische aanvragen die nodig zijn voor distillatie. Ze kunnen bij overtredingen accounts blokkeren en civielrechtelijk optreden tegen de houders.
Dit is echter een zwak en internationaal vrijwel nutteloos instrument. Daarom proberen AI-aanbieders technische hindernissen in hun modellen in te bouwen. Deze kunnen distillatie echter hooguit vertragen, zolang de chatbots tegelijkertijd openbaar toegankelijk en functioneel moeten blijven.
Bron: Shutterstock
Zolang de Amerikaanse Frontier Labs hun AI's blijven verbeteren, zouden ze ook in de toekomst aan de top kunnen blijven. Maar ten eerste lijkt de achterstand van de Chinese modellen kleiner te zijn dan eerder werd aangenomen. En ten tweede speelt het economisch gezien nauwelijks een rol. Een model met 90 procent van de prestaties tegen 20 procent van de kosten in vergelijking met Amerikaanse modellen is voor veel toepassingen aantrekkelijker.
AI als politieke strategie
Peking heeft AI al in 2017 geclassificeerd als "strategische technologie" en in 2021 voor het eerst verankerd in de vijfjarenplannen. De politieke leiding verbindt hiermee meerdere doelen: productiviteitswinsten, controle van informatiestromen, militair gebruik en geopolitieke invloed.
Chinese chatbots winnen vooral in opkomende landen sterk terrein. En wie de meest gebruikte modellen levert, bepaalt welke inhoud in welke vorm zichtbaar is voor miljoenen mensen.
Om China's opmars te vertragen, beperken de VS de toegang tot krachtige GPU's van Nvidia. Tegelijkertijd wil de regering haar eigen modellen strenger onder controle houden. Zo moest Anthropic op bevel van het Ministerie van Handel zijn cybersecurity-modellen Mythos 5 en Fable 5 tijdelijk offline halen. Inmiddels zijn ze weer beschikbaar, waarbij de sterkere Mythos voorbehouden blijft aan geselecteerde bedrijven.
China antwoordt met technologische ontkoppeling. Peking stimuleert de bouw van datacenters in dunbevolkte regio's in het westen van het land. Daar ontstaan enorme AI-serverfarms voor aanbieders zoals Huawei, Tencent, Alibaba en DeepSeek, gevoed met wind- en zonne-energie. De regering neemt naar verluidt tot 50 procent van de elektriciteitskosten voor haar rekening, mits binnenlandse chips worden gebruikt. Zo wil men zich losmaken van Nvidia en andere Amerikaanse aanbieders en een onafhankelijke AI-industrie opbouwen.
De politieke dimensie gaat verder dan industriepolitiek. AI wordt in China ook als militaire factor beschouwd. Het Volksbevrijdingsleger zet in op "Military-Civil Fusion", oftewel het gebruik van civiele technologieën voor militaire doeleinden. De sterke Chinese AI-modellen zijn voor de VS daarom niet alleen een economisch risico, maar ook een kwestie van strategische kwetsbaarheid. Van cyberaanvallen via desinformatiecampagnes tot autonome wapensystemen.
Europa kijkt ondertussen vanaf de zijlijn toe. Eigen krachtige AI-modellen en de benodigde infrastructuur zijn schaars. Daarmee is het continent afhankelijk van ofwel de VS ofwel China. En beide opties brengen risico's met zich mee. De VS houden in geval van twijfel geen rekening met Europese belangen, zoals de zaak rond Mythos en Fable heeft laten zien. Bij Chinese modellen komen er extra privacyproblemen bij. De lokale uitvoering van Open-Weight-modellen kan deze echter verminderen.
China schudt het kaartenhuis
Economisch gezien bedreigt de opkomst van Chinese AI-modellen het bedrijfsmodel van Anthropic en OpenAI – en daarmee een gigantisch kaartenhuis. Cloudproviders zoals Microsoft, Meta, Alphabet, Amazon en Oracle bouwen enorme datacenters voor een toekomstige vraag van de twee grote AI-aanbieders. Ze pompen daarvoor enorme bedragen naar hardwarefabrikanten zoals Nvidia, Samsung, SK Hynix en Micron.
Per saldo is het grootste deel van de huidige Amerikaanse economische groei gekoppeld aan AI. Circulaire deals tussen de Big Tech-bedrijven en Neocloud-aanbieders zoals CoreWeave en Nebius blazen de balansen en beurskoersen extra op.
Het narratief van langetermijnwinstgevendheid komt steeds meer onder druk te staan. Het is de vraag of dure Frontier-modellen de productiviteit werkelijk in zo'n hoge mate verhogen dat het financieel loont voor de klanten. Althans in de beloofde breedte. Tot nu toe vertekenen de aanbieders de berekening met sterk gesubsidieerde abonnementen en verbranden daarvoor enorme hoeveelheden risicokapitaal. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de gelekte cijfers van OpenAI. Maar hoeveel abonnees zullen ooit de werkelijke kosten betalen, als Chinese aanbieders de markt overspoelen met vergelijkbare modellen tegen spotprijzen?
Ook China neemt met zijn strategie een hoog risico. Daar wordt het door de hele samenleving gedragen. Peking investeert miljarden aan staatsgeld in de uitbreiding van AI. Tegelijkertijd blijft een groot deel van de Chinese economie in een diepe structurele crisis, bijvoorbeeld in de vastgoedsector. Mocht de wereldwijde AI-euforie afnemen, dan zit ook China met een dure puinhoop van overtollige infrastructuur.
Mijn vingerafdruk verandert vaak zo drastisch dat mijn MacBook hem niet meer herkent. De reden? Als ik me niet vastklamp aan een beeldscherm of camera, dan klamp ik me waarschijnlijk aan mijn vingertoppen vast aan een rotswand.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
