"Wild Horse Nine": Rapa Nui zien ... en sterven?
Martin McDonagh levert met 'Wild Horse Nine' opnieuw een geweldige film af. Hij put hiervoor af en toe uit zijn eigen oeuvre en creëert uiteindelijk toch iets unieks. John Malkovich speelt daarin misschien wel de rol van zijn leven.
Geen zorgen: deze filmrecensie is spoilervrij. Ik verklap je niet meer dan wat al bekend is en in de trailers te zien is. «Wild Horse Nine» draait vanaf 12 november in de bioscoop.
De nieuwe film van regisseur Martin McDonagh komt met veel lof vooraf in de bioscoop. Verschillende filmfestivals hebben «Wild Horse Nine» al vertoond en bejubeld, waaronder het Zurich Film Festival. Daar heeft McDonagh ook een ereprijs ontvangen. Ik kan er in het vervolg niet omheen om hem en «Wild Horse Nine» eveneens te prijzen.
Waar het over gaat
Chili in het jaar 1973: de democratisch gekozen socialistische regering van president Salvador Allende wankelt. Midden in deze situatie volgen we de twee CIA-agenten Chris (John Malkovich) en Lee (Sam Rockwell) in Santiago de Chile. Ze trekken op de achtergrond ijverig aan de touwtjes voor de aanstaande militaire staatsgreep door generaal Augusto Pinochet.
Kort voor de gewelddadige machtswisseling reizen de twee naar Rapa Nui, omdat Chris per se de Moai – de kolossale stenen beelden – wil zien. Chris is niet meer de jongste en is steeds meer gedesillusioneerd door zijn werk voor de inlichtingendienst. Bovendien vertoont hij tekenen van dementie, draagt hij zijn hart op de tong en kletst hij graag interne zaken uit bij wildvreemden. Daarom vergezelt Lee hem niet alleen als partner, maar in opdracht van hun baas MJ (Steve Buscemi) ook als babysitter, om niet te zeggen oppasser.
Daarbij is Lee de enige die weet hoe het er echt voor staat met Chris. En zo wordt te midden van de eilandidylle niet alleen zijn loyaliteit op de proef gesteld, maar ook de vraag hoe ver hij bereid is te gaan voor een vriend. En Chris? Ook al kletst hij ijverig geheimen uit, zijn grootste geheim draagt hij nog steeds met zich mee.
Bron: Searchlight Pictures
Alles kaas of wat?
Martin McDonagh kan als geen ander hilarische en tegelijkertijd tragische verhalen met diepgang over mannenvriendschappen vertellen en ensceneren. Dat heeft hij met «In Bruges» en «The Banshees of Inisherin» indrukwekkend bewezen. In «Wild Horse Nine» zet hij opnieuw in op deze formule. Precies dat is de grote kracht van de film – en tegelijkertijd zijn enige kleine zwakte. Nieuw is daarbij het kader: in plaats van in een tijdloos België of een fictief Ierland, plaatst McDonagh zijn verhaal ditmaal tegen de reële achtergrond van een door de CIA gesteunde militaire staatsgreep – en verleent het daarmee ongewoon politiek gewicht.
«Wild Horse Nine» is een grotendeels rustige film, die slechts tussendoor wordt onderbroken door plotselinge uitbarstingen van geweld. De film leeft van de relatie tussen de twee hoofdpersonen en hun dialogen. Wanneer Chris en Lee elkaar verbaal de les lezen, is dat om te gieren, sarcastisch en soms ook gewoon absurd. Zo filosofeert Chris op een gegeven moment bijvoorbeeld over goede kaas en wat dat te maken heeft met de kracht van de democratie van een land. Of hij legt gewoon even uit waar de Molotovcocktail zijn naam aan te danken heeft.
Bron: Searchlight Pictures
Daartussen kijkt hij steeds weer nadenkend en weemoedig terug op zijn leven en trekt hij zijn daden voor de CIA in twijfel. Daarbij verwijst hij naar gebeurtenissen waarbij de Amerikaanse buitenlandse inlichtingendienst zijn vingers in de pap had. Dat maakt de film des te interessanter en voor de een of de ander zelfs leerzaam. Dat de VS zich sinds jaar en dag graag bemoeien met de zaken van andere staten, is een historisch feit. Vroeger probeerden ze dat tenminste nog geheim te houden.
Tot zover alles goed. Maar als je bekend bent met het eerdere werk van McDonagh, heb je de mechaniek erachter ondanks de nieuwe, politiek geladen achtergrond allang herkend. Deze werkt weliswaar ook in «Wild Horse Nine» uitstekend, maar voelt inmiddels wel wat erg vertrouwd aan. Zo veel kritiek moet kunnen.
Een one-man-show – bijna
Op ten minste één punt verschilt de film fundamenteel van zijn twee voorgangers: in plaats van Colin Farrell en Brendan Gleeson vertolken John Malkovich («Of Mice and Men», «Being John Malkovich») en Sam Rockwell («Confessions of a Dangerous Mind», «Moon») de hoofdrollen. Wat de twee in «Wild Horse Nine» afleveren, is acteerwerk op het hoogste niveau en simpelweg briljant. Voorop Malkovich, die in de loop van zijn carrière al zo vaak heeft bewezen hoe veelzijdig en veranderlijk hij is.
Bron: Searchlight Pictures
Hij vertolkt de gedesillusioneerde, door het leven getekende CIA-veteraan Chris met een geloofwaardigheid die zijn gelijke niet kent. De wissel tussen droog cynisme, kinderlijke nieuwsgierigheid en plotselinge melancholie gaat hem moeiteloos af. Ook al is John Malkovich nog nooit slecht geweest, zo goed als hier heb ik hem in lange tijd niet meer gezien – misschien nog wel nooit. Op het Internationaal Filmfestival van Venetië won hij voor «Wild Horse Nine» de Coppa Volpi voor beste acteur. Ik durf nu wel te beweren dat dit niet zijn laatste prijs voor deze rol zal zijn.
Dat Malkovich zo in zijn rol kan opbloeien en schitteren, heeft hij ook te danken aan zijn sparringpartner Sam Rockwell. Zijn Lee is door de situatie weliswaar steeds meer overvraagd en gestrest, maar biedt Chris keer op keer weerwoord – en is tegelijkertijd altijd aanwezig wanneer deze hem nodig heeft. Bovendien veredelt Steve Buscemi («Fargo», «The Big Lebowski») als nerveuze baas van de twee de cast, net als Parker Posey («Clockwatchers», «The White Lotus») als de blijkbaar niet eens zo trouwe echtgenote van Lee. Oh, en heb ik Tom Waits («Down by Law», «Coffee and Cigarettes») al genoemd?
Bron: Searchlight Pictures
Conclusie
Grootse acteer- en dialoogfilm met een déjà-vu-gevoel
Ik ben een volbloed vader en echtgenoot, deeltijds nerd en kippenboer, kattentemmer en dierenvriend. Ik zou alles willen weten en toch weet ik niets. Ik weet nog minder, maar ik leer elke dag iets nieuws. Waar ik goed in ben is omgaan met woorden, gesproken en geschreven. En dat mag ik hier bewijzen.
Welke films, series, boeken, spellen of bordspellen zijn echt goed? Aanbevelingen uit eigen ervaring.
Alles tonen
