Zo rommelig leeft een vreselijk normaal gezin
Ikea heeft onderzocht hoe netjes Zwitserland woont. Spoiler: behoorlijk. Alleen bij gezinnen gaat het er chaotischer aan toe. Het is een leven tussen wens en werkelijkheid.
Orde is voor velen heilig. Tenminste hun eigen orde. Ik heb dat ook – en ik vermoed dat het bij jou niet anders is. Als ik met groeiende wanhoop zoek naar iets waarvan ik zeker wist dat ik het op de juiste plek had gelegd, zou ik mijn familie wel naar de maan kunnen schieten. Chaos in huis zorgt voor chaos in het hoofd.
Zo gaat dat als onderdeel van een vreselijk normaal gezin in een bovengemiddeld ordelijk land.
Twee derde voelt zich alleen prettig als het thuis perfect opgeruimd is, zo blijkt uit een representatief bevolkingsonderzoek van Sotomo in opdracht van Ikea. De meubelgigant wilde voor zijn Woonmonitor 2026 weten hoe het gesteld is met het gevoel voor orde van de Zwitserse bevolking.
Over het algemeen is de kloof tussen wens en werkelijkheid klein. Geen wonder, want volgens het Federale Bureau voor de Statistiek woont in 37 procent van alle huishoudens slechts één persoon. Spannender wordt het wanneer mensen gaan samenwonen. 32 procent woont met z'n tweeën en achter bijna een derde van alle voordeuren loert het gevaar voor elke op kleur gesorteerde boekenplank: een woongroep of gezin.
Deze conflicten zijn onvermijdelijk
Zo'n stel of een gemiddeld gezin heeft gegarandeerd wat meubels van Ikea – en voert soortgelijke conflicten uit. De hitlijst van twistpunten wanneer twee of meer mensen samenwonen, ken je waarschijnlijk maar al te goed.
In een relatie tussen man en vrouw is zij het meestal die, zelfs zonder kinderen, volgens de cijfers in huis de grootste concessies doet aan haar eigen eisen voor orde.
Bij het samenwonen met een man neemt de ervaren orde in het huishouden volgens haar af – en volgens hem neemt deze licht toe. De perceptie loopt ver uiteen als het gaat om de vraag wie daarvoor verantwoordelijk is.
Daarin herken ik een zeker conflictpotentieel, dat wordt bevestigd door de cijfers van het Federale Bureau voor de Statistiek: vrouwen poetsen en ruimen volgens die cijfers 5,2 uur per week op, mannen slechts 2,7 uur.
Echt grappig wordt het wanneer stellen ouders worden en hun uiteenlopende ideeën botsen met die van kinderen. Die zijn nieuw op de wereld en hebben een eigen willetje. «De grootste uitdaging voor de anders zo aanwezige orde zijn kinderen», staat er in de Woonmonitor. Met de toevoeging: «Vooral de kleintjes.» Tja.
Kleine kinderen, kleine problemen
Wie tussen de luieremmer en de blokkendoos achter de kinderen aan rent, heeft nauwelijks kans op een keurig Zwitsers catalogushuis en is navenant gestrest. «Rondslingerend speelgoed is een grote belasting en leidt vaak tot discussies», legt de Ikea-expertgroep uit. Zo verdeelt de speelgoedchaos zich over de drie leeftijdscategorieën.
Maar deze statistiek is misleidend, want de conflicten die daaruit voortvloeien staan op een ander gegevensblad. Volgens die gegevens zijn het helemaal niet de jongere kinderen waar ouders het meest mee te kampen hebben. Wie luiers draagt en bij de klanken van «Opruimen, opruimen, nu is het tijd» een paar legoblokjes in de doos gooit, is er mooi vanaf. Peuters kunnen op begrip rekenen, papa en vooral mama doen de rest.
Het zijn de zeven- tot dertienjarigen die extra kritisch in de focus staan. Dat de discussies met kinderen op schoolleeftijd vaker voorkomen, kan ik me heel goed voorstellen. Als op het bureau Pokémon-kaarten in plaats van schriften opstapelen en de woonkamer koudweg als extra opslagruimte wordt misbruikt, geeft dat meer stress dan welk peuter-bouwproject dan ook.
Zenuwslopend wordt het wanneer je denkt de kinderen al te hebben opgevoed tot een eigen systeem van orde. Wat bij je partner al niet werkte, wil je toch tenminste aan de nog vormbare kinderen bijbrengen. Maar nee: de cijfers wijzen er niet op dat dit op grote schaal lukt.
Meestal stuit de kalm geuite ouderlijke wens om de chaos meteen op te ruimen niet op begrip, maar wordt deze geblokkeerd met een schouderophalen of beantwoord met een woedeaanval. Steeds vaker is er ook helemaal niemand om een ruzie mee uit te vechten. Ik wil zelden wachten, dus draag ik de spullen die op de bank verspreid liggen op een gegeven moment zelf terug naar de juiste kamer – en daarin ben ik niet de enige.
Vraag liever niet waarom ik ooit het boekje «De 50 beste chaos-killers voor gezinnen» heb aangeschaft. Het bevat nuttige tips die het verlangen naar meer duidelijkheid, rust en overzicht in het dagelijks leven aanwakkeren. Het schort echter nog steeds aan punt 1: «Ontwikkel een toekomstbeeld».
Het heden domineert, de kinderen groeien en daarmee ook de berg met spullen die niet meer nodig zijn. «Met elk extra gezinslid groeit niet alleen de dagelijkse behoefte, maar ook de huiselijke voorraad», wijst de Woonmonitor ons terecht.
Het volle leven
Gezinnen hamsteren meer dan wie dan ook. Om verschillende redenen: aan de spullen hangen herinneringen (dat heeft ze op de kleuterschool geknutseld...) en hoop (over twee jaar kan de kleine op de fiets...), ze zijn te zonde om weg te gooien en vaak moeilijk te verkopen.
Afgelopen zaterdag had ik het zeldzame geluksgevoel om een oude kinderkamerlamp naar de ruilplek van de mobiele milieustraat te brengen, die natuurlijk maandenlang stamgast in de kelder was geweest. Veel gezinnen hebben te weinig tijd om duurzaam op te ruimen – omdat een heden domineert waarin ze aanzienlijk meer taken, spullen en geheimen hebben dan anderen.
Je zou ook kunnen zeggen: hier heerst het volle leven. Ouders leggen zich erbij neer en leven in een grotere chaos dan ze beiden lief is. En – dat is tenminste mijn theorie – stiekem gaan ze er ook van houden. Zodra de kinderen een paar dagen weg zijn, is de vloer misschien opgeruimder. Het voelt uiteindelijk alleen maar leeg aan.
Eenvoudige schrijver, vader van twee kinderen. Is graag in beweging, beweegt zich door het dagelijkse gezinsleven, jongleert met verschillende ballen en laat af en toe iets vallen. Een bal. Of een opmerking. Of allebei.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
