Uw gegevens. Uw keuze.

Als je alleen het noodzakelijke kiest, verzamelen we met cookies en vergelijkbare technologieën informatie over je apparaat en je gebruik van onze website. Deze hebben we nodig om je bijvoorbeeld een veilige login en basisfuncties zoals het winkelwagentje te kunnen bieden.

Als je overal mee instemt, kunnen we deze gegevens daarnaast gebruiken om je gepersonaliseerde aanbiedingen te tonen, onze website te verbeteren en gerichte advertenties te laten zien op onze eigen en andere websites of apps. Bepaalde gegevens kunnen hiervoor ook worden gedeeld met derden en advertentiepartners.

Rawpixel.com/Shutterstock
Achtergrond

16 talen, één verhaal: hoe tweetalige kinderboeken culturen verbinden

Anna Sandner
17-11-2026
Vertaling: machinaal vertaald

De kinderboekenuitgeverij Bilibri brengt tweetalige boeken uit – in maximaal 16 talen. Directeur Franziska Hauffe vertelt in een interview over de bijzondere uitdagingen van het uitgeversvak en wat de boeken betekenen voor tweetalige kinderen en gezinnen.

Eén boek, twee talen – gelijkwaardig naast elkaar. Dat is het basisidee van de Duitse uitgeverij Bilibri. De kinderboekenuitgeverij werd in 2004 opgericht vanuit een zeer persoonlijke motivatie: literatuurwetenschapper Kerstin Schlieker zag in haar eigen omgeving hoe kinderen tweetalig opgroeiden, maar dat er in de boekhandel praktisch geen passend aanbod voor hen was. Dat wilde ze veranderen.

22 jaar later omvat het fonds van Bilibri meer dan 50 titels die in maximaal 16 verschillende taalversies zijn gepubliceerd, waaronder Tigrinya, Arabisch, Koerdisch en Oekraïens. In een gesprek legt Bilibri-directeur Franziska Hauffe uit waarom deze boeken bruggen kunnen slaan tussen verschillende culturen en hoe kinderen uit tweetalige gezinnen zich daardoor gezien voelen.

Ook klassiekers zoals «Heidi» zitten in het programma, vertaald in zes talen.
Ook klassiekers zoals «Heidi» zitten in het programma, vertaald in zes talen.
Bron: Bilibri

Franziska, jullie bedienen niet alleen de klassieke schooltalen, maar hebben jullie gespecialiseerd in talen die in het dagelijks leven zelden worden gewaardeerd. Wat betekent het voor kinderen als hun familietaal plotseling in een kinderboek staat?

Bij ons staan de twee talen volledig gelijkwaardig naast elkaar. Het Duits is de verbindende factor over alle taalcombinaties heen. Maar het is in het boek niet groter of prominenter aanwezig dan de tweede taal. Dat zorgt ervoor dat de gezinnen en kinderen zich op een heel andere manier waargenomen en gezien voelen. In het Duitstalige gebied is Duits als onderwijstaal de overheersende taal, en overal wordt gezegd: je moet Duits kunnen.

En jullie boeken bieden daar iets tegenover?
Onze boeken brengen over dat de familietaal gelijkwaardig is. Precies dat laat het onderzoek ook zien:

Wanneer je twee- of meertalig opgroeit, brengt dat aantoonbaar veel voordelen met zich mee, en het maakt helemaal niet uit wat voor taal dat is.

Het gaat er niet om of het een taal met een hoog aanzien is, zoals Engels. Daarmee word je direct op een voetstuk geplaatst.

Dat gebeurt echter niet zo vaak bij bijvoorbeeld Turkssprekende kinderen, eerder het tegendeel. Hier wordt de familietaal gezien als een belemmering voor het leren van Duits. De gelijkwaardigheid van de talen in onze boeken creëert identificatie – en je ziet hoe kinderogen oplichten als ze hetzelfde verhaal, dat hun vriendje van de crèche kent, in hun eigen familietaal kunnen lezen.

Productafbeelding Herr Hase und Frau Bär (Deutsch-Französisch) (Duits, Frans, Hardcover, Christa Kempter)
Kinderboeken
EUR21,90

Herr Hase und Frau Bär (Deutsch-Französisch)

Herr Hase und Frau Bär (Deutsch-Französisch)
EUR21,90

Herr Hase und Frau Bär (Deutsch-Französisch)

Dat werkt dus niet alleen thuis, maar ook op de kleuterschool?
Ja, absoluut. Ik noem ze graag «integratiebevorderaars». De boeken werken door het Duits ook voor professionals met Duits als moedertaal. Zo kunnen zij makkelijker in contact komen met gezinnen die andere talen spreken. En hen laten zien:

Wij zien jullie, we willen iedereen erbij betrekken en dezelfde verhalen lezen.

Wie koopt jullie boeken voornamelijk? Gaan de ouders zelf naar de winkel of zijn het eerder instellingen zoals kleuterscholen?
Dat is goed af te lezen aan de verkochte talen. Onze hardcover-prentenboeken worden vooral gekocht door crèches, scholen en bibliotheken. Daar zien we heel vaak migratietalen die goed worden verkocht.

Productafbeelding Friester:Heule Eule (Deutsch-Rumänisch) (Duits, Roemeense, Hardcover, Paul Friester)
Kinderboeken
EUR21,90

Friester:Heule Eule (Deutsch-Rumänisch)

Productafbeelding Pfister:Der Regenbogenfisch (Deutsch-Uk (Duits, Oekraïens, Hardcover, Marcus Pfister)
Kinderboeken
EUR21,90

Pfister:Der Regenbogenfisch (Deutsch-Uk

Friester:Heule Eule (Deutsch-Rumänisch)
EUR21,90

Friester:Heule Eule (Deutsch-Rumänisch)

Pfister:Der Regenbogenfisch (Deutsch-Uk
EUR21,90

Pfister:Der Regenbogenfisch (Deutsch-Uk

Daarnaast hebben we kleine leesboekjes, onze Bilibrini-reeks. Deze worden vaker gekocht in onderwijstalen zoals Engels, Spaans of Italiaans – door ouders die dat graag als leermiddel gebruiken om hun kinderen te stimuleren.

Gezinnen met migratietalen bereiken is daarentegen moeilijk. Als ze helemaal niet weten dat er tweetalige kinderboeken bestaan, is dat een enorme drempel. Des te belangrijker is de rol van de instellingen: dat professionals de boeken meegeven, prentenboekbioscopen organiseren en de kinderen aansteken met het enthousiasme voor het boek.

Jullie programma omvat inmiddels 16 talen. Verschijnt elk van jullie boeken in al deze combinaties?
Nee, niet elk boek verschijnt in alle 16 talen, maar er zijn titels die dit aantal bereiken. We willen deze 16 talen blijven onderhouden, ook als er voorlopig geen nieuwe bijkomt.

«Das kleine Wir» is tot nu toe in acht talen verschenen, waaronder Oekraïens, Koerdisch en Perzisch.
«Das kleine Wir» is tot nu toe in acht talen verschenen, waaronder Oekraïens, Koerdisch en Perzisch.
Bron: Bilibri

Waarop baseren jullie welke talen in het programma worden opgenomen?
Dat heeft veel te maken met de vraag en met wat er maatschappelijk gebeurt. De uitgeverij heeft altijd snel gereageerd op politieke gebeurtenissen: in 2016 kwam Arabisch erbij, na het begin van de Russische aanvalsoorlog Oekraïens. Het spannende is: je merkt aan de verkoopcijfers heel precies hoe de aandacht verschuift. Als een taal door crises plotseling sterk wordt gevraagd, storten andere zoals Turks in, omdat crèches en bibliotheken hun budget maar één keer kunnen uitgeven.

Tegelijkertijd zijn er talen zoals Tigrinya, dat vooral in Eritrea wordt gesproken. Daar is het aantal sprekers hier te lande zo klein dat de afzet economisch nauwelijks loont. Maar we houden dergelijke titels toch in het programma om de diversiteit te behouden.

Is er een taal die je persoonlijk nog voor het programma zou wensen?
Mijn lievelingstaal Portugees hebben we gelukkig sinds 2025 in het assortiment. Maar in veel gesprekken, vooral uit Oostenrijk, hoor ik steeds weer de grote behoefte aan BKS – oftewel Bosnisch, Kroatisch, Servisch. Daar zijn waarschijnlijk veel kinderen die tweetalige boeken heel goed zouden kunnen gebruiken.

Een tweetalig boek uitgeven betekent niet dat je gewoon een vertaling naast de Duitse tekst zet. Wat maakt de productie zo bewerkelijk?
We hebben aanzienlijk meer productiestappen dan een eentalige uitgeverij. Dat begint bij de vertaling: we werken uitsluitend met moedertaalsprekende vertalers die daarvoor zijn opgeleid. Daarna gaat de tekst nog een keer naar een moedertaalsprekende corrector, omdat we op de uitgeverij zelf niet alle 16 talen beheersen.

Daarbij komen taalkundige beelden of nieuwe woordvormingen. In onze voorjaarstitel «Mutmurmeln» staat bijvoorbeeld dat de jongen Linus het «murmelig in zijn buik» heeft. Zo'n woordspeling bestaat in andere talen niet, daar moeten de vertalers eerst passende analogieën voor vinden.

«Spuk im Zoo» is naast Turks nog in vijf andere taalversies verschenen.
«Spuk im Zoo» is naast Turks nog in vijf andere taalversies verschenen.
Bron: Bilibri

En in de lay-out beginnen de drempels pas echt?
Precies. Je hebt voldoende ruimte op de pagina nodig. De Duitse tekst moet vanaf het begin relatief kort worden gehouden, zodat de tweede taal überhaupt nog ruimte vindt.

Hoe komt zoiets bij kleine oplages überhaupt uit in de druk?
We drukken met de zogenaamde zwarte-platenwissel. Dat betekent: de bewerkelijke vierkleurendruk van de illustraties blijft op de machine, en alleen de zwarte drukplaat, waarop de tweede taal ligt, wordt voor de betreffende taalversie vervangen.

Dat betekent echter ook dat we soms compromissen moeten sluiten. Zo ook bij andere leesrichtingen zoals in het Arabisch of Perzisch. Het samen drukken en de combinatie met Duits vereist in dit geval bijvoorbeeld dat we de leesrichting hier aanpassen.

Maar alleen daardoor kunnen we de kleine oplages überhaupt betaalbaar houden. We calculeren het hele project in de gezamenlijke druk over de talen heen. Engels werkt in de verkoop het makkelijkst en draagt andere versies mee.

Leren jullie door de feedback van de lezers ook dingen over talen die je aan het bureau helemaal niet op de radar hebt?
Voortdurend. Feedback is voor ons heel belangrijk! Een interculturele bibliotheek uit Noordrijn-Westfalen vertelde me dat ze een tweetalige voorleessessie met onze Duits-Arabische boeken had gedaan en de ervaring moest opdoen dat de aanwezige gezinnen geen enkel woord begrepen. Daarvoor moet je weten: we gebruiken in onze boeken Modern Standaardarabisch. Dat is echter niet gelijk te stellen aan wat men onder Standaardduits verstaat. De gezinnen ter plaatse spraken heel specifieke dialecten.

Kortom: we hebben geleerd dat onze Arabische vertaling niet onbeperkt geschikt is voor evenementen. Dergelijke ervaringen horen erbij, en je leert ontzettend veel over hoe complex meertaligheid in de praktijk is.

Het verhaal van de kleine «Heule Eule» is onder andere in het Arabisch verschenen.
Het verhaal van de kleine «Heule Eule» is onder andere in het Arabisch verschenen.
Bron: Bilibri

Veel uitgeverijen experimenteren met kunstmatige intelligentie. Gebruiken jullie AI-programma's bijvoorbeeld bij de vertalingen?
Op dit moment doen we dat niet. Natuurlijk is AI een thema en worden vertalingen op de mobiele telefoon steeds sneller. Maar voor mij is belangrijk: aan het begin en aan het einde moet de mens staan. Bij onze boeken wordt echt helemaal niets door AI gedaan, daar zijn uitsluitend mensen aan het werk. En ik hoop dat veel mensen de AI-vloed op een gegeven moment beu en zat worden. En dat men dan hopelijk weer waardeert wat mensen creëren, cureren en waar ze hun hart en ziel in steken.

Tweetalige boeken kunnen een grote betekenis hebben voor kinderen en gezinnen, maar blijven een niche. Hoe kijk je naar de toekomst?
Het is zoals bij alle uitgeverijen momenteel een uitdagende tijd. Maar ik houd van niches en ik beschouw meertaligheid als een grote winst.

Ik ben ervan overtuigd dat meertaligheid niet meer weg te praten is, maar integendeel, steeds meer verspreid raakt.

Daarom kijk ik heel nieuwsgierig naar de toekomst.

Lees je thuis in meer dan één taal? Deel het in de reacties.

Omslagfoto: Rawpixel.com/Shutterstock

6 mensen vinden dit artikel leuk


User Avatar
User Avatar

Wetenschapsredacteur en bioloog. Ik hou van dieren en ben gefascineerd door planten, hun mogelijkheden en alles wat je ermee kunt doen. Daarom is mijn favoriete plek altijd buiten - ergens in de natuur, het liefst in mijn wilde tuin.


Achtergrond

Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.

Alles tonen

Deze artikelen kunnen je ook interesseren

Toon alle

Deze artikelen kunnen je ook interesseren

Opmerkingen

Avatar