Papa leert Pokémon, deel 3: Zo herken je nepkaarten
Mijn zoon verzamelt Pokémon. Ik heb er geen verstand van. Trek jij bij dit onderwerp ook je schouders op? Ga dan met mij mee naar de experts: deze keer leer ik hoe je valse kaarten herkent.
«Ik heb hier twaalf kaarten, waarvan er slechts drie echt zijn. Kun jij ze vinden?» Patrick Landis, de Pokémon-pro in TwoMoons, spreidt de verdachte verzamelobjecten voor ons uit op een tafel in de Trading Card Game- en bordspelbar in Stettbach. Voordat ik een overzicht kan krijgen, heeft mijn zoon de originelen al uitgezocht. «Dat ging nu wel heel erg snel!», prijzen zowel Patrick als Jonas Rudin, een van de oprichters van de TCG-winkel, die ook een expert is. Alweer te snel voor mij. Mijn hoofd tolt van de vele informatie die de laatste tijd op me afkomt.
Ik heb in grote lijnen begrepen waar het verzamelen om draait en hoe de Pokémon Company slim op de markt inspeelt. Bovendien heb ik het een en ander geleerd over de soms verbazingwekkende waarden van de kaarten en het uitgekiende beoordelingssysteem voor verzamelobjecten.
Nu gaat het over de schaduwzijde: nepkaarten. Die vinden hun weg over de hele wereld en wie erin trapt, is terecht teleurgesteld.
Dat kan overal gebeuren.
«Het schoolplein is zeker een plek waar sommigen door oudere kinderen worden opgelicht», zegt Jonas. Op internet is sowieso alles te vinden. En van reizen nemen veel toeristen twijfelachtige waar mee terug.
«Ik merk vaak dat ouders op vakantie neppe Pokémon-pakjes kopen, zo komen ze bij ons in omloop», vertelt Patrick. Sommigen weten waarschijnlijk niet dat de vermeende koopjes uit Spanje, Turkije of Thailand nep zijn.
«In Griekenland heb ik ook nep-boosters gezien voor 1,50 euro», mengt mijn zoon zich in het gesprek. «Ja, dan weet je het meteen», glimlacht Jonas. Hier weet iedereen het – behalve ik. Dus lopen we de mogelijkheden om nepkaarten te herkennen stap voor stap door.
De reden waarom mijn zoon de drie echte kaarten tussen de vervalsingen in het begin razendsnel kon herkennen, is me duidelijk: «Voor leken is het het makkelijkst om eerst naar de achterkant te kijken», legt Patrick uit.
1. Verkeerde kleurtinten
Aan de achterkant hebben de westerse kaarten een diepblauwe rand. En die rand lijkt veel vervalsers tot wanhoop te drijven – ze krijgen de juiste kleurtoon simpelweg niet voor elkaar. «Daarom moet je altijd een referentiekaart bij je hebben», zegt Patrick. De kleurtoon van de vervalsingen die we voor ons hebben, valt inderdaad duidelijk uit de toon. Ze zijn bleker of neigen naar paars.
«De test is niet honderd procent waterdicht, maar als de verzadiging niet klopt, is dat een absolute 'red flag'.» Oftewel: alle alarmbellen zouden moeten afgaan. Er zijn ook nepperds die de kleurtoon wel goed hebben, maar die zijn zeldzaam. Nog veel zeldzamer zijn zogenaamde 'misprints' – officiële kaarten met waardevolle drukfouten.
2. De zaklamp-truc
Jonas trekt zijn smartphone, zet de zaklamp aan en houdt er een kaart voor. «Bij een Engelse of Duitse kaart zou er niets doorheen moeten schijnen», legt hij uit. Dan pakt hij een andere kaart, die er in mijn ogen aan de buitenkant onopvallend uitziet: «Zo ziet het eruit als hij nep is.»
Het licht schijnt er moeiteloos doorheen, de contouren van de led zijn erop te zien. Ik leer: als dat gebeurt bij een Duitse of Engelse kaart, waar we ons hier toe beperken, ben ik gewaarschuwd. Want alle westerse kaarten zijn opgebouwd als een sandwich – met een donkere laag in het midden, die ondoorzichtig en stabiel is.
Dat is prettig eenvoudig. Maar wacht, het gaat hier nog steeds over Pokémon, dus het is toch ingewikkelder: «Maak het Japanse pakje eens open», zegt Jonas. «Daar werkt de truc namelijk niet.» Zo gezegd, zo gedaan. En gezien: het licht schijnt moeiteloos door de kunstzinnige Japanse kaarten heen.
Hè? Worden de kaarten in het moederland van Pokémon soms goedkoper geproduceerd? «Het is een andere fabrikant dan in de rest van de wereld», legt Jonas uit. Deze drukt natuurlijk wel van hoge kwaliteit, maar volgens een ander procedé. De Japanse kaarten zijn buigstijf, hebben gladdere oppervlakken en vertonen, vers uit de booster, aanzienlijk minder vaak vervelende beschadigingen aan de randen.
Naast standaardkaarten zijn er bij bijzondere, zeldzame exemplaren nog meer hindernissen die voor vervalsers meestal (te) hoog zijn om perfecte nepperds te produceren.
3. Verraderlijke ribbels
Ook zonder zaklamp zijn er bij speciale kaarten genoeg aanknopingspunten om vervalste kaarten te ontmaskeren. «Deze VMAX glanst niet zo fel, bij nepperds is de ribbeling bovendien vaak recht in plaats van diagonaal», doceert mijn zoon, terwijl het me definitief duidelijk wordt dat ik me waarschijnlijk geen zorgen hoef te maken over zijn kennisniveau op het gebied van Pokémon. Hij heeft de examengerelateerde details herkend.
Ten eerste hebben 'Special Illustration Rares' en andere zeldzame 'Fullart'-kaarten een speciale textuur die het de vervalsers moeilijk maakt. De microribbels worden in de kaart geperst en lopen niet zomaar recht, maar volgens speciale patronen. «We hebben hier echte kaarten en je ziet precies wat je zegt», bevestigt Jonas mijn zoon, en tegen mij gericht: «Daar herken je de complexe ribbeling die niet zo makkelijk na te maken is.»
Nepperds vallen niet alleen op dit punt vaak door de mand, ten tweede ontbreekt ook de specifieke glans: het holo-effect levert de volgende aanwijzing.
4. Goedkoop foiling
Holo's komen vaker voor en hebben niet per se de geribbelde textuur. Voor het regenboogachtige effect zorgt het 'foiling'. Het breekt het licht afhankelijk van de kijkhoek anders en dus anders dan veel nepperds, die alleen als een bonte spiegel reflecteren. «Hier zie je een kaart waarbij het foiling geen specifieke glans heeft – als er al een is, dan alleen een rechte», demonstreert Jonas het effect. Het ziet er inderdaad wat goedkoop uit. In plaats van het motief van de kaart op te waarderen, bereiken nep-pogingen vaak het tegenovergestelde.
De glans ontbreekt of is te dominant en spiegelt sterk. Het motief oogt mat, uitgewassen en contrastarm omdat de holo-folie er simpelweg overheen ligt in plaats van eronder. Ze bedekt ook graag eens de tekst en de randen, terwijl echte kaarten dit gebied vrijlaten. Het patroon waarin de glans recht of schuin over de kaart loopt, kan eveneens een aanwijzing zijn – als je er verstand van hebt. «In eerdere generaties werd dat deels anders gedaan dan nu», zegt Patrick.
Ik zou bij een redelijk goed gemaakte nepperd waarschijnlijk nog steeds makkelijk te misleiden zijn. Niet alleen daarom adviseert Patrick om bij de minste twijfel altijd een vergelijking te zoeken.
5. Het internet gebruiken
De afbeeldingenzoekfunctie levert snel referentiebeelden op van het origineel van elke willekeurige kaart. Patrick neemt als voorbeeld de vervalste uit de afbeelding hierboven. «Als ik 'Pikachu Zekrom SM168' invoer en op afbeeldingen klik, heb ik direct beelden van gegrade kaarten», demonstreert Patrick. Deze waardevolle kaart wordt graag vervalst omdat hij in het origineel glad is en geen moeilijk te kopiëren geribbelde textuur heeft. Hij heeft echter een mat foiling – anders dan de nepkaart aan de hand waarvan Patrick me het verschil demonstreert: «Die heeft een heel agressief foiling erop zitten.»
Belangrijk is bovendien om te zoeken op basis van het 'collector number' dat linksonder staat. In het geval van deze promotiekaart is dat SM168. Bij kaarten uit reguliere sets is dat bijvoorbeeld 033/181 – het eerste getal staat voor de kaart, het tweede voor het aantal kaarten in de set. «Je kunt natuurlijk ook gewoon een fotootje maken en een AI vragen: 'Hé, wat is dit voor een kaart?'», meent Patrick. Maar het is leuker om echte verhalen uit de TCG-winkel te horen – omdat ze beginners zoals ik doen verbazen.
Complexe nep-pogingen
«We hebben nu relatief slecht vervalste voorbeelden bekeken», zegt Jonas. Zelfs ik kan de verschillen inmiddels herkennen. «We hebben echter ook al gevallen van vervalste 'slabs' gehad.» Zo heten de verzegelde kunststof hoesjes waarin kaarten na een professionele 'grading' duurzaam worden opgesloten en waarop de beoordeling staat. Voordat dat gebeurt, controleren de experts niet alleen de conditie, maar natuurlijk ook of de kaart echt is. Op dit oordeel vertrouwen verzamelaars. Dat is verleidelijk voor oplichters.
«Slabs zijn natuurlijk niet onkraakbaar, je kunt ze wel op de een of andere manier openen», gaat Jonas verder. Hoe spoor je dergelijke vervalsingen dan op als je de manipulatie niet direct aan slecht verlijmde naden herkent? De bekendste grading-aanbieder heet PSA. «Bij hen is het bijvoorbeeld zo dat ik met zwartlicht boven op het label het PSA-patroon kan zien», legt Jonas uit, en Patrick vult aan: «Het is op zich als een bankbiljet met verschillende veiligheidskenmerken die je achter elkaar kunt checken.» Hij heeft al vervalsingen herkend aan kleine verschillen in het lettertype en de barcode.
Wie het 'certification number' op de slab bij PSA of de betreffende aanbieder invoert, ziet bovendien vaak een hogeresolutie-afbeelding van het origineel en kan met het detectivewerk aan de kaart doorgaan. «Daar kun je bij nieuwere inzendingen de conditie één-op-één vergelijken», legt Patrick uit. Daarmee zijn de rating-bedrijven enkele jaren geleden met goede redenen begonnen.
Vervalsers gebruiken elke weg die succes belooft. Een echte kaart met een nep-topbeoordeling is evenzeer mogelijk als het tegenovergestelde: «In één geval was het zo dat we een vervalste kaart uit het jaar 1997 in een echte slab voor ons hadden. Hoe die daarin terecht is gekomen, weten we niet», vertelt Jonas. Om oplichting op zijn minst te bemoeilijken, zou men geen afbeeldingen van waardevolle gegrade kaarten met zichtbaar 'certification number' en streepjescode online moeten plaatsen.
Fatale kennishiaten
Of het nu online is of in het analoge leven – wie meer weet, is altijd in het voordeel. Zo kan het voorkomen dat hele verzamelingen voor een spotprijs van eigenaar wisselen. «Eens kwam er iemand bij ons binnen die op een rommelmarkt voor 20 frank een kistje Magic-kaarten had gekocht», vertelt Jonas. «Daar zaten kaarten in ter waarde van 40.000 frank.» Fijn voor hem, jammer voor de vader of moeder die argeloos echte schatten uit de kinderkamer heeft verkocht.
Uiteindelijk zijn de onwetenden altijd de klos. De kansen stijgen dat mij dat over 20 jaar niet overkomt. Ofwel omdat mijn zoon de interesse in zijn groeiende verzameling niet verliest – of omdat ik nu tenminste kundig genoeg ben om ze niet voor een paar frank op de rommelmarkt te verkopen.
Eenvoudige schrijver, vader van twee kinderen. Is graag in beweging, beweegt zich door het dagelijkse gezinsleven, jongleert met verschillende ballen en laat af en toe iets vallen. Een bal. Of een opmerking. Of allebei.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
