Wat er met afgedankte zeilen gebeurt als het schip voorgoed aanmeert
Terwijl de een aan het zeilen is, vragen anderen zich af wat er met kapotte zeilen gebeurt. Een gesprek met het ontwerpersduo Hannes & Fritz over ‘Seeking Sails’.
Kopenhagen, juni 2026. Er liggen zeilboten in de haven, de zomer ruikt naar zout en wind. Een paar minuten lopen verderop, in de Zwitserse ambassade, hangt dezelfde stof. Alleen niet meer aan de mast, maar aan een wand- of plafondlamp.
De ruimte zelf voelt aan als een frisse bries: veel licht, en dan nog enkele objecten met beweegbare elementen die bij elke windvlaag zachtjes in beweging komen. Bijna alsof de wind zelf zijn weg naar de tentoonstelling heeft gevonden.
Een tuin in Hellerup, drie jaar voor de opening
Het project met de naam «Seeking Sails» is opgezet door het Duits-Zwitserse ontwerpersduo Hannes & Fritz. In een gesprek vertellen ze hoe het allemaal begon: tijdens een etentje drie jaar geleden in de residentie in Hellerup, net buiten Kopenhagen, direct aan zee.
«Het idee kwam heel natuurlijk, het lag als het ware voor de deur van de tuin in Hellerup», zegt Fritz Gräber. «Het was zo’n poëtisch beeld om de zeilboten voorbij te zien varen, dat we er gewoon mee aan de slag moesten.» Beiden hebben een band met water: Gräber groeide op aan het Meer van Zürich, boten maakten er al vanaf kinds af aan deel van uit, en ze gaan allebei graag vissen.
Kort daarna kwam er een aanbod van de ambassade om daar daadwerkelijk samen iets te realiseren. Voor het duo was dit het startschot voor «Seeking Sails».
Twaalf studio’s, een open briefing
Voor beiden was «Seeking Sails» ook persoonlijk iets nieuws: voor het eerst namen ze als studio samen de curatoriële rol van een hele tentoonstelling op zich. Niet alleen als productontwerpers, maar ook als projectleiders achter de schermen. Zes studio’s uit Zwitserland en zes uit Denemarken deden mee, plus de twee industriële partners Zünd Systemtechnik en VM Sailmakers Stephan Fels.
De briefings, die in oktober 2025 werden verstuurd, waren bewust open gehouden, bijvoorbeeld «Seating», «Office» of «Surface» in plaats van concrete productspecificaties. «We vonden het belangrijk dat iedereen doet waar hij of zij zin in heeft», aldus Johannes Breuer.
De Zwitserse productontwerpster Noelani Rutz houdt zich bijvoorbeeld bezig met het thema verbinding door middel van knoopwerk. Haar opbergtas «An Ode to Knots» ziet de knoop als een praktisch gebaar en tegelijkertijd als symbool voor vasthouden, bewaren en beveiligen. Geïnspireerd door nautische praktijken en ceremoniële rituelen draagt elke lus een spoor van culturele herinnering in zich.
Bij de selectie vonden Hannes & Fritz het belangrijk om voor diversiteit te zorgen, niet alleen nationaal, maar ook om bewust meer vrouwelijke stemmen te laten horen.
Het toeval dat in hun voordeel werkte
Een van de spannendste ontdekkingen van het project is de Deense ontwerpster Maria Bruun, die voor haar opdracht «Storage» kiest voor de meest minimalistische oplossing die je je kunt voorstellen: een haakje. Tijdens het bewerken van het gebruikte zeildoek stuit het team op een onverwacht voordeel van het oude materiaal.
Nieuwe zeilen zijn gecoat met siliconen, zodat regen en vuil er goed vanaf rollen. Deze laag is bijna niet te verlijmen; er zijn maar weinig lijmen die erop hechten. Bij gebruikte zeilen is de coating door wind, zon en zoutwater echter grotendeels afgesleten. «Daardoor konden de wandhaken ineens met heel gewoon, natuurlijk bindmiddel worden vastgelijmd, helemaal zonder agressieve chemicaliën», aldus Gräber. Een voordeel waar niemand eerder aan had gedacht.
Volgens Gräber kun je het materiaal maar zo’n vijf tot acht jaar als zeil gebruiken, voordat het uit de tuigage wordt gehaald. Zon, wind en vooral zout water tasten het aan. Maar ongeschikt voor zee betekent niet automatisch kapot: Vaak is alleen de buitenste laag van een zeil echt versleten; een paar centimeter verder naar binnen is de stof nog in perfecte staat. Voor de verdere verwerking gebruikt het team precies deze intacte delen, vergelijkbaar met een oud stuk hout waarbij je de bovenste laag afschaaft en de kern hergebruikt.
In hoogte verstelbaar, gevouwen, gestikt
In de tentoonstelling staan ook verschillende lampen, waaronder de minimalistische wandlamp «Mast Light» van Daniel Schofield uit Kopenhagen. Een simpele strook stof aan een metalen frame, in hoogte verstelbaar net als een Castiglioni-lamp, valt volgens de curatoren bijzonder goed in de smaak, juist omdat hij zo minimalistisch en «afgewerkt» overkomt.
De in Kopenhagen gevestigde ontwerpstudio Aspekt Office wil met de Clipper-tafellamp het gevoel van een zeil in de wind vastleggen: één stuk stof, aan de zijkanten gestikt, met een open bovenrand die natuurlijk meebeweegt. De cilindervormige stalen voet fungeert daarbij als mast.
Minder opvallend, maar des te slimmer: het project van de Zwitsers-Franse ontwerpster Julie Richoz uit Parijs. Voor haar mand naait ze twaalf identieke panelen aan elkaar, helemaal zonder extra frame; de stevigheid komt alleen door de naad. Een plooitje rondom de bovenrand doet tegelijk dienst als handvat. Een zeil dat zijn reis over de wereldzeeën achter de rug heeft, wordt zo een bakje dat gewoon spullen vasthoudt.
Waarom alles wit is
Wat opvalt aan de hele tentoonstelling: bijna alle objecten zijn wit, hoewel zeildoek – denk maar aan vliegerzeilen – eigenlijk in allerlei kleuren bestaat. Dat was een bewuste keuze van de curator. «Als we alle objecten in het wit maken, leggen we een filter over het geheel», aldus de studio. Dat houdt de twaalf heel verschillende ontwerpen visueel bij elkaar en maakt er een familie van.
Ook Anna Søgaard pakt het maritieme thema op, maar dan via het zitmeubel: Haar dubbele kussen is geïnspireerd op klassieke kapokkussens op zeilboten en is dankzij het handvat en het vouwmechanisme makkelijk mee te nemen.
Kleur komt bij de witte objecten hier en daar nog voor in accentnaden of details. Die keuze is ontstaan in overleg met de ontwerpers, van wie velen sowieso al de voorkeur gaven aan wit.
Een trend met wind in de rug
Of de huidige focus op zeildoek een kortstondige designrage is, is moeilijk te zeggen. Het duo heeft zelf gemerkt dat het materiaal momenteel een soort hype beleeft in de branche; ook andere merken zouden onlangs producten ervan hebben gelanceerd. Een «vrijdag voor zeilen» op grote schaal is echter nog niet in zicht.
Hoe het verder gaat
Waar de reis vervolgens naartoe gaat, staat nog niet vast, maar het doel is duidelijk: de twaalf objecten moeten een volgende bestemming vinden, idealiter een museum of een galerie. Niet om daar te blijven, maar om verder te zeilen. Op dit moment is het team op zoek naar de juiste plek.
Tijdens de volgende zeiltocht zal ik waarschijnlijk even aan Kopenhagen denken als het zeil in de wind wappert. Niet meer alleen als stof die je vooruit helpt, maar als materiaal met een tweede leven.
"Er zijn maar twee manieren om je leven te leiden: de ene is te doen alsof niets een wonder is, de andere is te doen alsof alles een wonder is. Ik geloof in het laatste."
- Albert Einstein
Van de nieuwe iPhone tot de wederopstanding van de mode uit de jaren 80. De redactie categoriseert.
Alles tonen
