Waarom deze Zwitserse fotograaf Shutterstock aanklaagde
Toen online dieven het beeldmateriaal van Stefan Forster stalen en het verkochten op Shutterstock, wist hij van niets. Totdat hij zijn clips zag in een SRF documentaireshow. Hij had de omroep nooit toestemming gegeven om ze te gebruiken. Hoewel de SRF-zaak gemakkelijk op te lossen bleek, is hij met Shutterstock op een muur gestuit.
Zwitserse fotograaf en filmmaker Stefan Forster maakt indrukwekkende foto's en video's van de natuur. Sommige daarvan zijn opgenomen in bekende producties, zoals Planet Earth III en Our Planet. Mediabedrijven zoals de BBC en Netflix betalen veel geld voor dit soort zeldzame, eersteklas beelden. Drie jaar geleden zag Forster zijn clips echter plotseling verschijnen in de SRF-documentaire Einstein. Hij had de omroep nooit toestemming gegeven om ze te gebruiken.
Bron: Stefan Forster / Screenshot SRF
Toen hij contact opnam, ontdekte Forster dat het productiebedrijf, mobyDOK, de clips legaal had gekocht van Shutterstock, een Amerikaans stockfotobureau. Forster was echter niet degene die ze te koop aanbood. Iemand anders had video's gedownload van zijn YouTube-kanaal, ze netjes bewerkt tot korte clips, ze op Shutterstock geplaatst en, zonder het auteursrecht te bezitten, het geld binnengeharkt. Forster vindt meer dan 130 van zulke clips op Shutterstock - tegen bodemprijzen. "Sommigen waren al gemarkeerd als topverkoper," zegt hij.
MobyDOK
MobyDOK blijkt net zo verrast als Forster. Als het in Berlijn gevestigde bedrijf erachter komt wat er is gebeurd, antwoordt het: "We zijn geschokt door deze zaak," en betaalt Forster onmiddellijk een licentievergoeding van 1.200 frank. "Ik neem SRF of mobyDOK niets kwalijk," zegt Forster. "Ze dachten dat ze de beelden legaal hadden gekocht - ze zijn zelf slachtoffer."
Hiermee is het boek over de zaak mobyDOK gesloten. Maar wat blijkt, Forsters odyssee was nog maar net begonnen.
Retroactieve licentierechten mogelijk in Zwitserland
Het wordt al snel duidelijk dat de mensen die Forsters beelden hebben gestolen in landen zitten waar ze niet vervolgd kunnen worden. Forster neemt contact op met Shutterstock en eist dat Shutterstock zijn materiaal van het platform verwijdert. Hij vraagt ook om een lijst van mensen die zijn beeldmateriaal hebben gekocht, zodat hij hen licentiekosten in rekening kan brengen (zoals hij deed met mobyDOK).
Ik wil een lijst met kopers van Shutterstock zodat ik echte licentiekosten in rekening kan brengen.
Het is mogelijk om met terugwerkende kracht licentiekosten in rekening te brengen in Zwitserland. Martin Steiger, een advocaat gespecialiseerd in digitale zaken, bevestigt dit: "Er kunnen juridische stappen worden ondernomen tegen zowel aanbieders als gebruikers van de afbeeldingen. Het probleem met het aanklagen van gebruikers is dat er aan hun kant weinig begrip is, want voor zover zij kunnen zien, hebben zij het materiaal in licentie gegeven. Maar dat is juridisch gezien niet per se een probleem voor de fotograaf."
Steiger zegt verder dat het belangrijk is dat auteursrechthebbenden kunnen bewijzen dat ze nog steeds de rechten op hun beelden bezitten: "Veel fotografen dragen een deel van de rechten op beeldmateriaal over, bijvoorbeeld aan fotobureaus." Dit geldt niet voor Forster: "Ik maak nooit gebruik van bureaus. Ik verkoop mijn werk alleen rechtstreeks."
Bron: Stefan Forster
De partijen zijn het niet altijd zo snel eens over de hoogte van de licentievergoeding als Forster en mobyDOK. Bij twijfel moet uiteindelijk een rechtbank beslissen. Volgens Martin Steiger staat fotografen soms een onaangename verrassing te wachten: "Ze moeten zich ervan bewust zijn dat hun beelden misschien niet de commerciële waarde hebben die ze claimen. Soms hebben ze wat dat betreft onrealistische verwachtingen."
Grote obstakels voor internationale rechtszaken
Om Shutterstock zover te krijgen dat ze de gestolen foto's weghalen, dient Stefan Forster een officiële melding van auteursrechtschending in. Volgens de Amerikaanse Digital Millennium Copyright Act (DCMA) moet hij in elk afzonderlijk geval bewijzen dat hij de maker van het beeldmateriaal is. Forster doet dit, maar het duurt twee maanden voordat de clips worden verwijderd. Hij krijgt geen lijst met kopers. Zelfs niet na talloze schriftelijke verzoeken. Hij draagt de zaak over aan advocaten van het Duitse bureau Photoclaim, dat gespecialiseerd is in auteursrecht. Ze spannen een rechtszaak aan,
De regionale rechtbank van Berlijn stelt de fotograaf in het gelijk. Volgens het vonnis moet Shutterstock ervoor zorgen dat verkopers op zijn platform eigenaar zijn van het auteursrecht op het materiaal dat ze aanbieden. Het bedrijf ontvangt een gerechtelijk bevel en een rekening voor de kosten van de procedure. "Gelukkig dekte Photoclaim de advocaatkosten tot op dat moment," zegt Forster. De gerechtskosten en de kosten voor het vertalen van het dwangbevel waren echter voor rekening van Forster.
Afhankelijk van de hoeveelheid geld die op het spel staat, is het misschien niet de moeite waard om een vonnis internationaal ten uitvoer te leggen.
Maar van de uitspraak komt niets terecht. Forster zegt dat er sinds het vonnis radiostilte heerst bij Shutterstock. Het bedrijf reageert niet meer op e-mails en brieven, waardoor Forster met de rekeningen blijft zitten: "En dan hebben we het nog niet eens gehad over compensatie voor de onwettige distributie van mijn werk." Daarvoor zou nog een rechtszaak nodig zijn. Een probleem waar Martin Sieger bekend mee is. Hoewel een juridisch bindend vonnis dat financiële compensatie toekent uitvoerbaar zou zijn, zegt Sieger: "Het kan in internationale zaken erg tijdrovend zijn. Afhankelijk van de hoeveelheid geld die op het spel staat, is het misschien niet de moeite waard."
Als marktplaats voor creatieven vertrouwt Shutterstock op de integriteit van gebruikers met betrekking tot hun inzendingen op het platform.
De Digitec Galaxus redactie gaf Shutterstock de gelegenheid om te reageren. Een woordvoerder van het bedrijf zei: "Als marktplaats voor creatieven vertrouwt Shutterstock op de integriteit van gebruikers met betrekking tot hun inzendingen op het platform. Ze verzekeren Shutterstock dat ze alle benodigde rechten bezitten bij het indienen van content." Wanneer schending van het auteursrecht wordt gemeld, zegt Shutterstock dat het de content zo snel mogelijk offline haalt. In het geval van herhaalde overtredingen, zegt het bedrijf de overtredende accounts te blokkeren. Specifieke vragen over Forsters zaak bleven onbeantwoord. Inclusief de reden waarom hij geen lijst met kopers of compensatie heeft ontvangen.
De balans tussen zichtbaarheid en risico
Forster is teleurgesteld over het gedrag van Shutterstock. Hij vindt dat de bewijslast aan de verkeerde kant ligt: "Voor mij als benadeelde partij was het moeilijk om het materiaal te laten verwijderen. Aan de andere kant kan iemand blijkbaar binnen enkele minuten een account aanmaken en gestolen afbeeldingen en video's verkopen zonder enige verificatie."
Bron: Stefan Forster
Plaatjesdiefstal is vooral voor professionele landschaps- en natuurfotografen een groot probleem. Het maken van foto's zoals die van Forster kan extreem tijdrovend zijn, met dure expedities, dagenlang wachten op het perfecte moment en het afschrijven van verloren apparatuur zoals drones. "Ik heb minstens 20.000 frank van mijn eigen geld geïnvesteerd om de instorting van de gletsjer te fotograferen," legt Forster uit. Om dit de moeite waard te maken, rekent hij meer dan 3000 frank voor een clip van 10 seconden. Iets wat hij kan doen omdat de zeldzaamheid van zijn materiaal het waardevol maakt - en, wat cruciaal is, omdat het niet tegen lage prijzen verkrijgbaar is bij stockfotobureaus.
Als je als fotograaf of filmmaker wilt worden opgemerkt door mediabedrijven, heb je bereik nodig.
Heeft Forster een fout gemaakt door zijn films te uploaden naar YouTube? "Nee," zegt hij, "tegenwoordig is er geen andere optie meer." Iedereen die wil opvallen als fotograaf of filmmaker heeft bereik nodig: "Scouts van grote mediabedrijven en reclamebureaus kammen YouTube uit op zoek naar goed materiaal. Als je er niet op staat, besta je in principe niet." Pas na jaren netwerken heeft hij nu directe contacten die hij kan gebruiken.
Voor Forster is het uploaden van materiaal van groot belang.
Voor Forster is het uploaden van video's in slechte kwaliteit uit den boze: "Niemand is geïnteresseerd in video's met een resolutie van 720p." Hij beperkt de resolutie van foto's op zijn website tot een randlengte van 1.800 pixels. Dit maakt het voor dieven iets moeilijker om ze illegaal te verkopen. Alternatieven zoals watermerken, die Forster gebruikt voor zijn films op YouTube, dempen de esthetiek en hebben weinig nut. De hele exercitie is een evenwichtsoefening tussen goede zelfpromotie en diefstalpreventie.
Forster wil juridische precedenten zien
Digitec Galaxus gebruikt ook afbeeldingen van Shutterstock. Voor bepaalde werkstukken zouden we het materiaal niet zelf kunnen produceren en het in opdracht geven zou te duur zijn. In een reactie op mijn persvraag zegt SRF dat het ook materiaal van stockbureaus zal blijven gebruiken als symboolafbeeldingen. MobyDOK zegt dat het voor hen vaak onmogelijk is om zonder stockmateriaal te werken: "We produceren films over regio-overschrijdende onderwerpen. We hebben vaak clips nodig die we zelf niet kunnen schieten om een verhaal te vertellen."
"Ik begrijp dat volkomen," zegt Forster. "Het is niet realistisch om alles rechtstreeks van kunstenaars te kopen of te laten maken." Hij adviseert zijn collega-fotografen en filmmakers echter om goedkope bureaus zoals Shutterstock te vermijden. "Ons werk is meer waard," zegt hij. Maar, vervolgt hij, het is een zware strijd. Naast professionals overspoelen vooral amateurfotografen de markt met heel goed materiaal: "De lage betaling maakt hen meestal niets uit omdat ze er niet afhankelijk van zijn. Ze willen gewoon hun naam onder de foto zien."
Forster vindt dat fotobureaus de meeste verantwoordelijkheid dragen en stelt dat ze de bewijslast moeten omdraaien: "Ik denk dat bedrijven als Shutterstock bewijs moeten eisen van uploaders dat zij de rechtmatige makers zijn. Een voorbeeld daarvan zou het uploaden van het RAW-bestand kunnen zijn."
Bron: Stefan Forster / Screenshot Shutterstock
Stefan Forster gelooft niet dat Shutterstock uit zichzelf dieven obstakels in de weg zal leggen: "Zulke bureaus hebben geen stimulans om het te doen. Ze verdienen tenslotte ook geld aan de verkoop van gestolen materiaal." Natuurlijk staan forums zoals Reddit vol met gevallen die lijken op die van Forster. Om de situatie te veranderen, zou hij graag juridische precedenten zien: "Er zijn pijnlijke boetes nodig om deze bedrijven van gedachten te doen veranderen."
Stefan Forster zal waarschijnlijk niet zo'n precedent scheppen. Op advies van zijn advocaat geeft hij het op. Extra rechtszaken zouden de moeite niet waard zijn. "De realiteit heeft me ingehaald," zegt Forster. Toch heeft hij er geen spijt van dat hij het geprobeerd heeft: "Ik wilde opkomen voor mijn rechten."
Header afbeelding: Stefan Forster
Mijn vingerafdruk verandert vaak zo drastisch dat mijn MacBook hem niet meer herkent. De reden? Als ik me niet vastklamp aan een beeldscherm of camera, dan klamp ik me waarschijnlijk aan mijn vingertoppen vast aan een rotswand.
Interessante feiten uit de wereld van producten, een kijkje achter de schermen van fabrikanten en portretten van interessante mensen.
Alles tonen
